LIBRARY 


University  of  California. 


Gl  FT    OF 


k. 


'^^^Λ/^.. 


η 


Class 


\φ^ 


ζ 


THE  NEWBERRY  GOSPELS 


oUBMlTTED  GRADUATE  DIVIN 

in  candidacy  for  the  degr• 
doctor  o•   '  ;     osophy 

(department  of  new  testament  languages  and  literatures) 


BY 

EDGAR  JOHNSON  G00u^rL•L•U 


niCAGO 

ΓΗΕ    i  V  OF  (■ 

1902 


XTbe  TUntversitif)  of  Cbtcaflo 

POUNUBD  BY  JOim  I>.  ROCKKrBLLKK 


THE  NEWBERRY  GOSPELS 


A  DISSERTATION 

SUBMITTED  TO  THE  FACULTY  OF  THE  GRADUATE  DIVINITY  SCHOOL 
IN    CANDIDACY    FOR  THE    DEGREE    OF 
V  DOCTOR  OF  PHILOSOPHY 

(department  OF  NEW  TESTAMENT  LANGUAGES  AND  LITERATURES) 


BY 

EDGAR  JOHNSON  GOODSPEED 


JO 

'^  ^^:hU*ago 
the  university  of  chicago  press 

1902 


/^ Of  -THE 

[university 


OF 


THE  NEWBERRY  GOSPELS 


The  Department  of  Biblical  and  Patristic  Greek  of  the 
university  of  Chicago  proposes  to  issue,  from  time  to  time, 
Historical  and  Linguistic  Studies  in  Literature  Related  to  the 
New  Testament.  These  Studies  will  be  grouped  in  three  series : 
I,  Texts ;  II,  Linguistic  and  Exegetical  Studies ;  III,  Historical 
Studies.     The  volumes  in  each  series  will  be  issued  in  parts. 

Eenest  D.  Bukton. 

Shaileb  Mathews. 

Clyde  W.  Votaw. 

Edgar  J.  Goodspeed. 


The  Newberry  Gospels 


BY 


EDGAR  J.  GOODSPEED,  Ph.D. 

ASSOCIATE  IN   BIBLICAL  AND    PATRISTIC   GREEK 
THE  UNIVERSITY  OF  CHICAGO 


CHICAGO 

TTbc  Tllntvereitis  of  Cbicago  preee 
1902 


^'^tS' 


THE  NEWBERRY  GOSPELS. 

When  Professor  Caspar  Reni  Gregory  was  lecturing  at  the  Uni- 
versity of  Chicago  in  1895,  ^^  directed  my  attention  to  a  Greek  manu- 
script of  the  gospels,  in  the  Newberry  Library  of  Chicago,  and  suggested 
that  it  be  collated.  The  results  of  the  work  undertaken  upon  this 
suggestion  are  here  presented. 

The  manuscript  is  a  parchment  codex,  of  211  leaves,  carefully 
written  in  a  graceful  minuscule.  It  has  generally  been  assigned,  on 
palaeographical  grounds,  to  the  twelfth  century.*  The  parchment  is 
generally  soft  and  fine,  the  ink  brown  with  age.  The  leaves  are 
arranged  in  twenty-six  full  quires,  properly  made,  with  a  twenty-seventh 
of  three  leaves,  and  measure  13  by  8.6*"" ;  but  the  fact  that  some  quire 
numbers  and  marginal  corrections  are  partly  cut  off  shows  that  there 
has  been  an  appreciable  loss  from  the  lower  and  outer  margins.  The 
fifth  leaf  of  the  eighth  quire,  containing  the  chapter  list  for  Mark,  is  a 
coarser  bit  of  parchment,  which  has  been  glued  in  place;  but  the 
writing  on  it  seems  to  be  in  the  same  hand  as  the  body  of  the  manu- 
script. The  writing  is  in  single  columns,  unbroken  by  paragraphs, 
with  twenty-seven  lines  to  the  page.  The  pages  are  lined  in  the  usual 
way,  the  writing  depending  from  the  line.  Quire  numbers  are  written 
at  the  lower  right-hand  corner  of  the  first  recto  of  each  quire.  The 
margins  contain  the  usual  Eusebian  numbers,  the  sections  in  gold,  the 
canons  in  red.  The  upper  and  lower  margins  contain  the  chapter 
titles,  in  gold,  and  the  lesson  titles,  in  red.  There  are  frequent 
abbreviations,  no  capitals  save  in  the  margin,  the  usual  accents  and 
breathings,  and  a  copious  punctuation.  The  marginal  capitals  are 
in  gold.  After  interrogative  sentences  the  colon  frequently  takes  the 
place  of  the  interrogation  point,  especially  when  the  presence  of  an 
interrogative  pronoun  makes  the  interrogative  character  of  the  sen- 
tence unmistakable.     Properispomena  followed  by  dissyllabic  enclitics 

'  The  hand  of  the  manuscript  bears  a  closer  resemblance  to  that  of  a  thirteenth- 
century  gospels  in  the  Bibliothfeque  Nationale,  Paris,  than  to  any  other  with  which  I 
have  been  able  to  compare  it.  This  manuscript,  Gregory's  293,  Bib.  Nat.  Grec  117,  a 
facsimile  of  which  has  been  published  by  Omont,  Fac-simiUs  des  manuscrits  grecs  datis 
de  la  Bibliothlque  Nationale  du  IX^  au  XI V^  sQcle,  Paris,  1 89 1,  pi.  LVI,  is  dated 
1262  A.  D. 


159761 


6  HISTORICAL   AND    LINGUISTIC   STUDIES 

are  usually  treated  like  paroxytones.  In  the  marginal  capitals  an 
occasional  error  of  omission  or  substitution  has  been  made,  as  will 
appear  from  the  readings  given  below,  e.  g.,  Matt.  15  :  14;  19  :  i ;  Luke 
17:34;  24:22.  Corrections  are  frequent,  although  not  a  few  cases 
of  itacism  and  homoioteleuton  have  escaped  the  correctors.  With  the 
possible  exception  of  a  very  doubtful  case  in  Mark  12:1,  iota  subscript 
is  never  written,  nor  does  iota  adscript  occur.  Old  Testament  quota- 
tions are  indicated  by  angular  marks  ^  in  the  left-hand  margin.  A 
striking  feature  in  the  manuscript  is  the  representation  of  each  evan- 
gelist at  the  beginning  of  his  gospel,  in  a  painted  miniature,  most 
carefully  executed  on  a  gold  background.  The  evangelist  is  shown 
seated  before  his  desk,  each  picture,  with  its  decorative  TT-shaped 
border,  occupying  rather  more  than  half  a  page.  Other  decorations 
are  few  and  simple,  being  confined  for  the  most  part  to  the  subscrip- 
tions and  chapter-title  lists. 

An  examination  of  the  contents  of  the  manuscript  shows  a  quantity 
of  accompanying  matter.  With  the  first  quire  begins  the  gospel  of 
Matthew,  the  preliminary  matter  which  was  doubtless,  as  is  usual, 
on  a  prefatory  quire,  having  disappeared.  The  first  gospel  is  complete 
in  357  sections,  sixty-eight  chapters,  the  number  of  στίχοι  being 
indicated  in  round  numbers  as  2,600.  Professor  Rendel  Harris  has 
pointed  out  that  the  mass  of  gospel  manuscripts  containing  sticho- 
metrical  indications  give  the  στίχοι  in  round  numbers,  Matthew  2,600, 
Mark  1,600,  Luke  2,800,  John  2,300;  and,  to  anticipate,  those  are  the 
numbers  given  in  the  present  manuscript.  There  follow,  in  twenty- 
seven  lines,  the  subscription  drawn  from  Cosmas  Indicopleustes,  and 
noted  by  Scrivener  in  the  tenth  or  eleventh  century  gospels,  Lambeth 
1 1 78 ;  a  brief  summary  of  the  first  gospel,  in  thirteen  lines ;  and  a  state- 
ment as  to  the  origin  and  history  of  it,  in  twelve.  The  material  prefatory 
to  Mark  then  begins.  A  preface  to  Mark  in  twenty-five  lines  is  followed 
by  the  list  of  chapter  titles  for  Mark,  forty-eight  in  all.  The  scribe  here 
left  a  little  space,  in  order  to  begin  the  gospel  itself  on  a  fresh  page ; 
and  this  space  has  been  filled  by  a  crude  hand,  much  later,  with  five 
verses  on  Mark.  A  peculiarity  of  this  addition  is  the  omission  of  the 
initial  letters  of  all  the  lines  save  the  second,  the  intention  evidently 
being  to  add  these  as  capitals,  and  space  being  actually  reserved  for 
this  purpose.  In  the  Journal  of  Biblical  Literature  (The  Andover 
Press),  1890-91,  p.  33,  Professor  J.  Rendel  Harris  has  printed  a  sub- 
scription of  four  lines  which  he  found  in  a  British  Museum  manu- 
script, Cod.  Add.  892,  and  with  which  11.  1-4  of  this  subscription  are 


THE   NEVVBEBBT   GOSPELS 

identical.  The  subscription  in  the  Newberry  gospels,  so  carelessly 
written  as  to  be  almost  illegible,  runs  as  follows,  the  omitted  initials 
being  supplied : 

*0]σσα  trtpl  χρΐστόίο,   θ€ηγόρος  ίθν€α  πίτρος 

κυρησσων  iBiBaaKCv  άπο  στομάτων  ίριτιμων 
*Ε]ν^άδ«  μάρκος  aycipt  και  iv  σίλιδίσσϊν  Ιθηκ€ 
TjoiTfCKa  και   μίρ6τΓ€.σσιν  cmyycXos  άλλος  ^Βζίχθη 
*Ej/oyo»'  άριΐΓρ€π€ς  €κ   μίγάλου  irirpov  μνηθ(.ί% 

The  transposition  of  the  first  and  second  vowels  of  κηρύσσων  doe»  not 
appear  in  the  subscription  as  found  by  Professor  Harris.  In  response 
to  an  inquiry.  Professor  Harris  has  very  kindly  sent  me  a  copy  of  the 
subscription  as  he  found  it  in  another  manuscript,  Cod.  Mon.  518 
(Ev.  83).  Here,  too,  there  are  but  four  lines,  and  these  agree  with  the 
first  four  of  our  subscription,  save  that  the  Munich  codex  has  iBiSa^ev 
for  «διδασκεν.  A  similar  subscription  of  four  hexameters  accompanies 
Matthew's  gospel  in  both  these  manuscripts.  These  facts  suggest  that 
the  fifth  line  in  our  codex  is  an  accretion,  and  this  suggestion  is  con- 
firmed by  the  form  in  which  our  five  lines  appear  in  a  fourth  manu- 
script, the  Haskell  gospels,  a  large  codex  of  about  the  year  1500, 
purchased  in  1895  by  the  University  of  Chicago.  In  collating  this 
recently,  I  observed  the  four-line  subscriptions  after  Matthew  and 
Mark ;  but  after  the  Mark  subscription  is  an  elaborate  pause,  and  then 
the  following  sentence  written  twice : 

tpyov  apiTrpcTTCs  Ik  μεγάλου  ττίτρον 

μνηθείς,    μάρκος  €TCv$€  toBc   ττνενματοζ 

iv  σοφίη 

Clearly  we  have  in  our  five  lines  a  combination  of  these  two  subscrip- 
tions ;  and  our  scribe  has  neglected  to  add,  not  only  his  initial  capi- 
tals, but  also  the  last  six  words  of  his  copy.  Perhaps  he  stopped  in 
disgust  when  he  found  his  sixth  line  was  no  hexameter.  The  value  of 
all  this  is  only  to  show  that  some  time  in  its  history  the  Newberry  gos- 
pels came  in  contact  with  a  manuscript  having  such  a  double  subscrip- 
tion to  Mark  as  that  preserved  in  the  Haskell  gospels. 

The  gospel  of  Mark,  with  the  longer  conclusion,  of  course,  appears 
complete  in  239  sections,  the  234th  beginning  at  16:9.  After  a  state- 
ment in  five  lines  as  to  the  origin  of  the  gospel  of  Mark,  another 
group  of  verses  is  encountered.  Unlike  the  hexameters  just  given, 
these  are  in  the  same  graceful  hand  with  the  rest  of  the  manuscript. 
They  are  entitled  ίιτίγραμμα  «s  τον  άγων  μάρκον,  and  read  thus : 


8  HISTORICAL    AND    LINGUISTIC    STUDIES 

ττίτρον  μνηθεις  τοις  άπορρήτοις  Aoyots 
την  τον  θ€ον   κίνοίσιν  cts  βρωτων  ψνσιν 
iv  η   το  διπλούν   ων  θ€άνθροπο9   φί-ρίΐ 
ταύτην  καθεξής  σνντίθησι  ττανσόφως 
6  δευτερεύων  μάρκος  iv  θεογράφοις  (?) 
τταυλον  γαρ  ίσχες  Τ€χνίκ6ν  τταιΒοτρίβην 

The  material  dealing  with  the  third  gospel  is  introduced  by  a  preface 
to  that  gospel,  in  twenty-five  lines.  The  list  of  chapter  titles  for  Luke, 
eighty-three  in  all,  follows.  Then  appears  the  gospel  of  Luke,  com- 
plete, in  342  sections.  Luke  is  followed  by  a  short  introduction  of  four 
lines  to  the  gospel  of  John ;  the  list  of  chapter  titles  for  John,  eighteen 
in  all,  is  next  given  ;  and,  after  a  second  introduction  of  thirty-six 
lines,  the  fourth  gospel  appears,  complete,  in  232  sections.  With  this 
the  manuscript  seems  to  have  closed,  for  the  dated  subscription,  unfor- 
tunately undecipherable,  scrawled  across  the  foot  of  this  last  page,  is 
certainly  not  by  the  scribe  of  the  manuscript,  and  is  probably  due  to  a 
very  much  later  hand.  A  coarse  fly-leaf,  added  perhaps  still  later,  is 
covered  with  characters  illegible  even  under  the  glass.  The  whole 
manuscript  is  now  protected  by  a  handsome  red  morocco  binding, 
done  by  F.  Bedford,  London,  not  later  than  1868. 

Of  the  source  and  history  of  the  manuscript  little  can  be  said.  It 
is  briefly  described  in  Quaritch's  Catalogue  of  1868,''  where  it  is  num- 
bered 9630.  It  was  bought  soon  after  by  Mr.  Henry  Probasco,  of 
Cincinnati,  and  in  the  catalogue  of  his  collection  ^  substantially  the 
same  description  of  the  little  codex  is  presented.  The  book  came  into 
the  possession  of  the  Newberry  Library,  with  much  more  of  Mr.  Pro- 
basco's  collection,  on  December  i,  1890,  and  is  now  in  the  museum  of 
the  library.  In  working  there  on  the  manuscript  the  writer  has  been 
put  under  many  obligations  to  the  librarians  for  their  courtesy  and 
helpfulness.  Since  its  removal  to  Chicago,  the  manuscript  has  been 
collated  by  Mr.  Edward  A.  Guy,  his  collation,  which  has  not  been  pub- 
lished, being  designed,  he  informs  me,  to  form  a  part  of  a  larger  work, 
on  which  he  has  long  been  engaged.  A  brief  notice  of  the  manu- 
script, from  the  hand  of  Mr.  C.  E.  Woodruff,  of  the  University  of 
Chicago,  appears  in  the  last  edition  (1896)  of  Dr.  E.  C.  Mitchell's 
Critical  Handbook  of  the  Greek  New   Testament  (New  York),  p.  244 ; 

^  A  General  Catalogue  of  Books ^  arranged  in  Classes,  offered  for  sale  by  Bernard 
QUARITCH,  London,  1868.     No.  9630,  p.  657. 

3  Henry  Probasco's  Catalogue  of  Books,  Manuscripts,  and  Works  of  Art,  Cincin- 
nati, 1873.    P.  378. 


THE   NEWBEBBT   GOSPELS  9 

while  a  somewhat  longer  account,  with  a  facsimile,  may  be  found  in 
the  Biblical  World,  Vol.  X,  1898,  p.  277  and  frontispiece. 

The  collation  that  follows  is  made  with  the  Received  Text  as  repre- 
sented by  the  Lloyd  and  Sanday  reprint  (Oxford,  1 889)  of  Mill's  edition, 
as  being  substantially  identical  with  the  edition  of  Stephanus,  pub- 
lished in  1550.  In  the  collation  differences  in  the  matters  of  accent, 
breathing,  and  punctuation  are  generally  not  noticed.  Thus  the  writing 
of  the  negative  οΰ  before  a  rough  breathing  with  an  apostrophe,  ουχ', 
as  though  for  οΰχι,  and  the  occurrences  of  i-n  av  for  ίττάν,  3τ'  &ν  for 
δταν,  μη  δε  for  μ-τβί,  αρα  γί  for  apayt,  δια  τι  for  διατι,  ουκ  Ιτι  for  ovkcti, 
ώϊ  awa  for  ωσαννά^  δι'  δτι  for  διότι,  and  similar  substitutions,  are  not 
indicated.  The  abbreviations  are  the  usual  ones,  the  number  at  the 
right  hand  above  being  employed  to  show  which  of  several  occurrences 
of  a  word  in  a  verse  is  meant.  The  letters  "  tr  "  before  a  phrase  mean 
"  transpose  so  as  to  read,"  the  phrase  that  follows  giving  the  order  of 
the  manuscript. 

Matthew  1 14  — ά^ίζ/αδα/χ  |  αμίνα^αμ.6  βα\€α pro  βασιΚέα  j  σο\ο~ 
μωνα  pro  'Σολομώντα    14  άχίμ  |  αγίμ. 

2: 1— δε  Ι  Ιησοΰ -{- χριστού  5  όντως  pro  ούτω  1 1  uhov  pro  evpov 
16  — καϊ  €Ρ  ττάσί  τοΐζ   opioid  αυτής. 

3  : 1  —  δέ  5  ~  ^7  ^  6  ΙορΒάρη  +  ττοταμω  8  καρττον  άξιον  pro  καριτους 
αβίους  12  καθαρί€Ϊ  pro  Βιακαθαρίεΐ  |  —  αυτού  post  σίτον  |  αττοθηκην 
-\- αυτού   1 5  όντως. 

4:4  ^ν pro  €7γΪ  ΙΟ  v7ray€-{- οπίσω  μον  15  ζαβαΧών  ι8  — ό  *Ιησον<{ 
20  Βίκτυα  +  ο,ντών  23  μαΧακβίαρ  corr ;  print  man  μαΧακίανΙ 

5  •  S~'^V^  ^  μαμάριοι  pro  μακάριοι  1 2  ΐΓοΧΚνς  pro  ττοΧύς  |  οιτως 
13  έκβΧηθήναι  pro  βΧηθήναι  1 6  όντως  iS  —  av^  19  ούτως  |  τού  θεού 

pro  των  ουρανών  bis  20  ττερισσεύση  corr;  prim  man  ττερισεύση  | 
tr  υμών  η  δικαιοσύνη  |  ττΧείων  pro  irXelov  |  21  ίρρηθη  22— αυτού* 
25  τω  pro  ry  |  άντίΒικός-{-σου  20  κοΒράτην  2/  ερρηθη  28  εμβΧ4- 
ιτων  pro  βΧεττων  |  αύτην  pro  αυτής  29  et?  +  "^h^  3^  ^^^  ~Ι"  ''"^^ 
31  ερρηθη  |  βιβΧίον  άττοστασίον  pro  άττοστάσιον  32  ιτάς  6  άττοΧνων 
pro  δ?  αν  άττολύστ;  33  ^PPV^V  3^  ερρηθη  42  τω  θεΧοντι  pro  τον 
ΘεΧοντα  43  ^PPV^V  44  τοΐ9  μισούσιν  pro  τονς  μισούντας  |  —καϊ 
ante  ιτροσεύγεσθε  46  ττοιούσι  corr;  prim,  man  ττοιούσιν  47  Φ^λον? 
pro  άΒεΧφούς  |  το  αύτο  pro  ούτω  48  ώ9  pro  ωσττερ  \  εστίν  pro  εστί. 

6  :  5  'yωvίaις  corr;  prim  man  ηονίαις  y  ττροσευχόμενος  pro  ϋροσ- 
€νχόμ€νοι  Ι  βαττοΧο^ησης    pro    βαττοΧο'γησητε    8    υμών  -\-  ο    ουρά- 


10  HISTORICAL   AND   LINGUISTIC   STUDIES 

νιος   15  νμων-\-6  ουράνιος   24  — τον^  |  -\-τοΰ  ante  ένοζ  |  μαμωνα  pro 
μαμμωνα  26  τούτων  pro  αυτών  2/  ττροσθήναί   3 1  ττερίβαΧΧώμβθα, 

y.l  κρίνετε^  corr  2  μετριθήσεταί  10  +  -^  ante  καΐ  ιι  ούράνιοζ 
pro  iv  τοΐζ  ούρανοΐς  ΐ2  —  υμΐν  |  —οΰτω  j  οΰτωζ  pro  οΰτος  14  τί  pro 
ΟΤΙ  ly  οΰτωζ  1 8  Βύναταί  corr  22  tr  καΧ  ....  ίττοιησαμεν^  καΧ 
....  έξεβάΧομεν  23  β^νω  pro  β'γνων  2/  ιτροσέρρηζαν  pro  ττροσέκο- 
ψαν  Ι  μ€'γάΧη  -\-  σφόΒρα. 

8 : 2  ΊΓροσβΧθών  pro  βΧθων  |  Ίτροσεκύνει  corr;  prim  man  irpoae- 
κννη  I  3  +  ά7Γ'  ίζ;ζ/^  αύτοϋ"  4  άλλ'  ^r<?  άλλα  5  ^ίύτώ  pro  τω  Ίησοϋ 
8  λόγω  ^;'d?  Xoyov  1 1  ανακΧηθήσονται  pro  ανακΧιθησονταυ  corr ; 
prim  ?na.?i -tlI  13  ίκατοντάρχ^η  [  — /cal^  |  €Κ€ίνη -\- καϊ  ύττοστρβψα'ζ  6 
εκατόνταργο'ζ  et?  τοζ^  οΙλτοι;  αύτοΰ  iv  αυτή  τη  ωρα,  edpe  τον  τταΐΒα 
αύτου  υ'^ίαίνοντα  20  άΧόττεκβζ  22— καΐ  28  έΧθόντος  αυτού  pro  έΧθόντί 
αύτω  Ι  μνημάτων  pro  μνημείων  32  καΐ  pro  Οι  Be  |  —των  'χοίρων^ 
3  3  κατά  pro  και  τα. 

9: 1— το  4  ^^^^'^ Ρ^^  ιΒών  $—yap  \  εύκοττώτερον  corr;  prim  man 
-OTcpov  1 2  ύ<γιαίνοντ€<ί  pro  Ισγυοντε'ζ  1 3  aXXa  pro  άλλ'  1 7  αμφότεροι 
i>ro  αμφότερα  1 8  εΙσεΧθων  pro  εΧθών  ^  |  τω  Ιησου  pro  αύτω  |  Acu/Oie 
pro  ^  Οτι  19  ηκοΧούθει  pro  ηκοΧούθησεν  32  κωφον  corr ;  prim,  m,an 
κοφον  33— "Ort  36  όχλοι»? -)-ό  Ιησούς  |  εσκυΧμενοι pro  εκΧεΧυμενοι  | 
—/cat  ερριμμενοι  |  ώ?  i>ri7  ώσεΐ. 

I0:i  +  Λ;<^τά  <2;7/^  ττνευμάτων  |  μαΧακείαν  corr  pro  μαΧακίαν 
prim  man  2  ΒωΒε  pro  ΒώΒεκα  4+6  λ;ζ/^  ^Ισκαριώτης  S  — νεκρούς  ε'^εί- 
ρετε  ΙΟ  τοΟ  μισθού  pro  της  τροφής  12  αύτην-\-Χε<γοντες  ειρήνη  τω 
οϊκω  τούτω  ΐ^-μεν  ....  εάι^  15  ^ομόρρας  pro  Τομόρρων  1 8  — δε 
19  ΧαΧήσετε  corr  23  e/c  ττ}?  ττόΧεως  ταύτης  pro  εν  τ^  ττόΧει  ταύττ)  | 
ετεραν  pro  άΧΧην  Ι  —yap  24  δίδασ/εαλοζ^ -|"  αύτοΟ  25  αττεκάΧεσαν 
t>ro  εκάΧεσαν  |  οίκειακούς  pro  οικιακούς  27  7γ/?ο9  /«η?  et?  28  φοβεΐσθε 
tro  φοβηθήτε  Ι  άττοκτενόντων  pro  άττοκτεινόντων  33  αρνήσηταί 
corr  Ι  tr  κα^ώ  αύτον  36  οικειακοι. 

1 1  : 1  συνετεΧεσεν  pro  ετεΧεσεν  2  Βεσμωτηρίω  corr;  prim,  man 
Βεσμοτηρίω  ι6  ιταιΒίοις  j  tr  καθημενοις  εν  α^οραΐς  21  βηθσαϊΒά 
pro  ΈηθσαϊΒαν  2'^—τού  ]  άνυψωθεισα  pro  ύψωθεισα  2^  S  pro  ω. 

12:2  tSoWe9+ αύτου?  5  αναίτιοι  corr  6  μειζόν  pro  μείζων 
S—καΙ  ΙΟ  ήν -\- εκεί  1 1  ττεστ;  ^r<?  εμιτεστ)  13  αττοκατεστάθη -\- ή 
χεΙρ  αύτοΰ  ι  5  εθεράττευσε  ττάντας- αυτούς  1 8  ηύΒόκησεν  pro  εύΒόκη- 
σεν  2\—εθνη   22  κωφον  corr;  prim  man  κοφον?  25  εαυτήν  pro  εαυ- 


THE   NEWBEBBT   GOSPELS  11 

T^9  bis  26— τον  I  —ovv  28—^70)  29  BίafyτΓdση  pro  SiapTrdacL  32  iau 
pro  άρ'  I  τω  vvv  pro  τούτψ  τφ  34  — άγα^ά  3$— τ^9  καρΒία^  Ι  —  τά 
37  κατακριθηση  pro  καταΒικασθηστ)  42  σο>Λ)μώρος  pro  ΣοΧομωιηος 
bis  44  iXOa)v  pro  iXOou  |  σχολαζοι/τα -f- >eai  45  αύτοϋ  pro  iav- 
ToO»  I  —/cat*  48  ij  pro  καϊ. 

13*3  στΓ€ίρων  corr  \  του  aTreipat  τον  σττόρον  αυτού  pro  του 
σ7Γ€{ρ€ίν  4  σ7Γ€ΐρ€ίν  corr  \  S  pro  ά  |  —  ^λ^€  |  —kuU  |  αυτό  pro  αυτά 
ζ  και  άΧλο  pro  άλΧα  8k  12  άν  €χη  corr  pro  €χ€ί^  14—^'  |  συνητ€ 
-f-  και  ου  μη  συνήτ€  1 5  έκκάμυσαν  pro  εκάμμυσαν  |  6φθα\μοΙ<ζ  -\- 
αύτών  Ι  ίάσομαι  pro  ίάσωμαι  1 6  άκούουσι  pro  olkoxju  18  ημ€νζ  pro 
*Ύμ€Ϊς  26— καϊ*  2^—σφ  |  —  τά  33  €κρυψ€ν  pro  €ν€κρυψ€ν  34  ουδέν 
/r(t7  ού«  36  ΊταραβοΧην -\- ταύτην  39  ^e/Ji^ral-f"  ο*  40  καίεται  pro 
κατακαίεται  42  κΧαυθμος  corr;  prim  man  κΧαθμος  44— '^«ί^« 
45  άΧιν  car  Ώ.  |  —άνθρώττω  5 Ο  οΒόντων  corr?  ^2  τύ\  βασιΧεία  pro 
€W  τήν  βασιΧείαν  55  τεκτωνοζ  pro  τεκτονος  57  οικεία  pro  οικία. 

14  '  7  ^μοΧό'^ησε  pro  ωμοΧ^ησεν  |  tr  Βοΰναι  αύτη  1 4  αύτοΐ?  ^η? 
αύτούζ  19  eKcXevae  pro  κεΧευσας  |  άνακΧιθηναι  corr;  prim,  man 
άνακΧηθήναι  |  του  γόρτου  pro  τους  χόρτους  22— αυτού  25  τετάρτη 
corr  Ι  —  ό  Ίτ/σοΟ?  28  tr  iXOeiv  ττρός  σ€  35  '^ροσήνε'^κα  pro  ττροσή- 
veyKav  36  iW  -f-  'cai/  |  εσώθησαν  pro  Βιεσώθησαν. 

15:3— «αΙ  4  — σου  5  δς  +  δ'  |  ώφεΧηθεΐς  pro  ώφεΧηθ^ς  |  τίμηση 
corr  14  tr  τυφΧοΙ  eiaiv  οΒη^οΙ  τυφΧών  |  υφΧο<ζ  car  τ  [  —  5e  |  εμττε- 
σούνται  pro  ττεσούνται  22  ηΒού  pro  ιΒού  25  ττροσεκύνησεν  pro  ττροσε- 
κύνει  29  μετβας  pro  μεταβας  31  Η-/«αΙ  λλ/^  γωΧους  32  φά'γουσι  pro 
φάηωσι  39  ο,νεβη  pro  Ινέβη. 

1 6 :  2  εύΒεία  3  ττρωιας  pro  ττρωϊ  [  Βύνασθε  -\-  yviuvai  8  ctTre 
—  αύτοί9  9  ο^'''^  ^^  ούδβ  17  +  0  ΛΛ/έ*  Ίτ/σοΟ?  ΐ8  οΙκοΒωμησω  pro 
οΙκοΒομησω  |  κατισγυσοσιν  pro  κατισγυσουσιν  20—*\ησούς  21— καϊ 
αρχιερέων  24  ακοΧουθείτω  corr  28   δο'^τ;  τοί)  ττατρος  pro  βασιΧεία. 

17:2  ίμάτιαύτού  />ro  ιμάτια  αυτού  3  μ^ουσης  pro  Μωσ^ς 
4  μωσει  pro  Μωσ^  |  tr  ^λύι  /iwii/  5  ^*  ~l•  ^^  9  ^'^  /''^  ^'''ο  |  —  ^ 
*Ιΐ7σοί)9  12  άλλα  ^ri»  άλλ*  14  — αύτώι»  19  εκβαΧΧεΙν  pro  εκβαΧεΐν 
20  KOKKovcorr;  prim  mafi  κόκον  22  — Βε  24  ΒιΒρα^μα  pro  ΒίΒραχμα 
bis  27— βύτοί?. 

ΐ8:2  αύτω  pro  αύτο  4  — οστί?  ....  ουρανών  ^  \.τ  tv  τταιΒίον 
τοιούτον  6  κρεμμασθη  pro  κρεμασθτ)  y-iaTiv  8  αύτον  pro  αυτά  | 
βΧηθήναι   corr  9  — ^  |  βΧηθηυαι  corr  ΐι    σώσαι  corr    12  η4νη  pro 


12  HISTORICAL   AND   LINGUISTIC   STUDIES 

η4νηταί  I  ^νβνηκοταβννβα  pro  Ιννενηκονταεννάα  1 3  ίνενηκοντα^ννβα  pro 
Ιννενηκοντα^ννέα  I  ττΚανωμένουζ  corr  pro  ΐΓεττΧανημβνοΐζ  ;  prim  man 
ΊτΧανομένον^  \i\%v  pro  el?  15  άμάρτη  pro  άμαρτήστι  1 6  σταθήσβται 
pro  σταθ^  1 8  αν  pro  iav  bis  19  — ort  26  δοΟλο?  +  e/ceti^o?  28  el'  rt 
pro  ο  TL   29— τται/τα   30  άλλα  corr;  prim  ma?t  αλλ'  |  άττοΒώ -{- irai' 

31  εαυτών  pro  αυτών. 

19:1  τeλeσez/  ίτ^ζ^  e  5  κοΧΚηθήσβται  pro  ττροσκοΧληθήσβται, 
8  ούτω?  9— et  12  ούτω?  |  —τών^  ι^—καΐ  |  κωλύετε  ^i>rr/  prim  man 
κοΧύ€Τ€  I  €λ^€ϊ/  pro  €λθ€Ϊν  1 6  τί?  />ri?  et?  19  μητ4ρα-\-σου  20  tr 
ταύτα  ττάντα  24  elaekOelv  pro  ΒίβΧθβΐν  2^— αυτού  26  —  ίστυ^ 
28  τταΧινηενεσία  pro  τταΧιηηενζ,σία  29  οστί?  /r<9  δ?  |  οΐκίαν  pro 
οίκίαζ  Ι  €κατονταττ\ασίονα  corr ;  prim  m,an  -ωνα. 

20:^  — την  Ι  ευρβν  pro  elSev  4  ^:at  €Κ€Ϊνοζ  pro  Ka/ceivoL^  5  Trepl-f- 
r^i/  I  ένάτην  pro  βννάτην  y  —"Otl  i  ο  irXelov  pro  ττλβίονα  i$  ό)ζ  pro  ο 
2 1  ευωνύμων  -\-  σου  22  ^  pro  καΐ  26  βσταυ  pro  έστω  2  J  εσται  pro  'έστω 
28  ωστΓβρ -\- καΧ  29  ηκοΧούθησαν pro  ηκοΧούθησεν  30  +  0  a?ite  Ίτ/σοί)? 
tr  iraparyeL  6  Ιησούς  3 1  —Ό  δε  όχλο?  ....  ΑαβίΒ  3  3  νμών  pro  ημών. 

21  : 1  βηθσφα<^η  pro  ^ηθφαηη  |  εΧαιών  corr;  prim,  m.an  ΙΧιών'^. 
3  άτΓοστελλεί  pro  αττοστεΧει  8  τα  Ιμάτια  αυτών  pro  εαυτών  τά 
ιμάτια  |  —άΧΧοι  Be  ...  .  οΒω  12— του  ©eoO  14  tr  χωΧοΙ  και  τυφΧοΙ 
1 8   €7Γΐ  pro  et?  |  έττείνασβ  corr  25— Tro'^ei/  j  tr   ef   ουρανού   ην  |  eV 

^ri?  Trap*  I  ovi^  suppl  corr  26  airavTe^  pro  ττάντες   2y   tr  ύ/>(,ίζ/   λέγω 
28    άνθρωττόζ  -\-τι<ί  |  tr    δύο    τβΛτζ^α  |  —μου   3 Ο    ετφω  pro    Ββυτβρω 

32  τΓίστεΰ  pro  ττιστεΰσαι  36  αυτούς  pro  αύτοΐς  40  oVe  /ri>  οταζ^  | 
τΓΟίήσει  corr;  prim  man  ττοιήση. 

22  :  4  ητοίμασται  pro  ήτοίμασα  J  και  άκουσας  pro  *  Ακουσας 
Be  Ι  βασιΧεύς  +  εκείνος  g  ττορευθεντες  pro  ττορεύεσθε  |  e'az^  pro  αν 
II  μη  pro  ουκ  13  tr  χείρας  καΐ  ττο'δα?  |  βάΧετε  pro  εκβάΧετε 
15  €λα/3οζ/ -|- Λατ'  αυτοΟ  1 6  μεΧΧει  pro  μέΧει  21  ToVe  +  ow  |  άττο'- 
δοτε— 0W  23  — ot  24  εξαναστήσει  30  eV^'+TW  32  — @eo?5  37  ^'Φ^  /^^^ 
elTrei'  Ι  —TTJ^  39  ί'^^''"'?  /^<?  αυτ^  40  κρεμμανται  45  ^''  κύριον  αυτόν 
καΧεΙ  φ  ηΒύνατο. 

23:3  ^^^  /^^  ^^  4  "^^  corr;  prim  man  το  ?  ίο  οτι  pro  εΙς 
ηαρ  Ι  —6  ante  καθηηητης  |  tr  καβηηητης  υμών  εστίν  1 1  μείζων  corr; 
prim  man  μείζον  13  — δέ  15  ττοιειται  pro  ττοιειτε  ιγ  μείζων  corr; 
prim  man  μείζον  iS  αν  pro  εάν  23  ταΟτα  +  δε  25  άΒικίας  pro  άκρα- 
σίας   28   οΰτως  |  εσωθεν  corr;  prim  man  εσοθεν  34   άττοστεΧώ  pro 


THE   NEWBERRY   GOSPELS  18 

άτΓοστβλλω  36  +  OTt  ante  ηξ€ΐ  |  tr  ηάντα  ταύτα  37  αττοκτένουσα  pro 
άτΓοκτείνουσα. 

24:2  tr  ταύτα  ττάντα  \  μη*  corr  5  τω  corr;  prim  man  τh'ί 
6  μ€\ήσ€τ€  pro  MeWrjaeTc  7  ΧοιμοΙ  corr;  prim  man  Χιμοϊ  14  — τούτο 
1 5  €στώ9  pro  €στο9  17  +  καΐ  ante  ο  |  τά  pro  τι  1 8  -|-  et?  τά  ante 
οπίσω  20  — iv  24— yap  32  φύΧΧα  corr;  prim  τηαη  φνΧα  33  οΰτωζ  | 
tr  ταύτα  ττάντα  35  τταρβΧθωσιν  45  BepaireCa^  corr;  prim  man 
Oepairia^i  49  συι^δονλονς  -f-  αύτοΟ  |  έσθίη  corr  pro  iaOieLV]  prim  man 
€σθί€ί  I  ττίνη  corr  pro  Triveiv',  prim  ma?i  irCveL. 

25:2  ai  suppl  corr  3  αυτών  pro  εαυτών'  8  al•  suppl  corr  \  υμών 
pro  ημών  9  ου  μη  pro  ουκ  |  tr  υμίν  καΐ  ήμΐν  14  άνθρατττόζ -{- τί<ί 
21—αύτώ  2$—ούν  29  Βοκ€Ϊ  €χ€ΐν  pro  ^χ€ΐ  30  εκβάΧετε  pro  εκβάΧ- 
λ€Τ€  Ι  -j-  ταύτα  Χθγων  έφώνεΐ'  6  βγων  ώτα  άκούειν  άκουετω  36  η  μην 
corr  T^y  etho μεν  corr  38  συνη'^ά^ο μεν  corr  43  — f^'o?  ....  συνη'γά'γετβ 
με  4Α~^^ψ• 

26  :  ι —ττάντας  4  tr  ΒόΧω  κρατήσωσι  6  — εν  Έηθανία  8  άττώΧεια 
corr;  prim  man  αττόΧεια  g  Βοθήναι  corr;  prim,  man  Sodrjvt  ?  1 1  tr 
τούζ  Ίττωγου^  'yap  Ίτάντοτε  έχετε  ly  ετοιμάσομέν  pro  ετοιμάσωμεν 
1 8  εστί  19  καθ ώ<;  pro  ώ?  2  2  Χουττούμενοι  pro  Χυττούμενοι  |  ηρξατο  pro 
ηρξαντο  |  —αύτψ  26— τον  |  ευχαρίστησαν  pro  εύΧογησας  2S— yap 
29  ^εντιματο<ζ  pro  γεννήματος  33  Η"  ^^  Ρ^^^  ^Ί^  35  ο,τταρνήσωμαι  pro 
άτταρνήσομαι  |  -{-  δε  post  Όμοίωζ  36  μαθηταΐζ  -}-  αύτοΟ  |  άι^  ^w  ού 
38  αύτοΖ?  +  ό  ίησούζ  42  ττροσηύξατο  -f-  ό  Ιησούζ  43  ^Γ  ττάΧιν,  ευρίσκει, 
αυτούς  45~~*^'^τοΟ  48  eav  ^(ί?  αν  ^2  άττοθανούνται  pro  άττοΧούνται 
54  ούτως  59  tr  θανατώσωσιν  αυτόν  6θ—καΙ  ττοΧΧών  .  .  .  ευρον 
yi—αύτον'  |  -|- e/cet  λλ/^  ΚαΙ  οι/το9  73  tr  Bk  μικρόν  74  καταθε- 
ματίζειν. 

2y  :  ^—τοΐς*  6  κορβονάν  pro  κορβανάν  ιι—αύτφ  12  — τώι/• 
1 5  είώθει  corr  |  tr  Βεσμιον  τω  δχΧω  1 6  βαραβάν  pro  Βαραββάν 
ly  θεΧετε-\-  τών  Βύο  22  XεyoυσL—aύτώ  2^—ΧΘγοντες  26  φρα^εΧώσας 
pro  φρα^εΚΧώσας  29  αύτον  pro  αύτψ  31  ενετταιξαν  corr  Ι  —αύτον^ 
32  εξερχοΒενοι pro  Εξερχόμενοι  33  ο  /η?  δ?  τ,^-ϊνα  ....  κΧηρον* 
41  Ίτρεσβυτερων-^-καΧ  φαρισαίων  42  +  ^7γ*  λλ/^  αύτςϋ  43 "''^ 
44  αυτόν  pro  αύτψ*  45  ενάτης  pro  εννάτης  46  ενάτην  pro  εννάτην  j 
Χχμά, pro  Χαμά  ζζ-άττο'  63  tr  6  ττλαΐΌ?  εκείνος. 

28:2  θύρας  -}-  του  μνημείου  5  tr  ζητείτε  τον  έσταυρωμένον 
6— yap  19— ow. 


14  HISTORICAL   AND   LINGUISTIC   STUDIES 

Mark  1:5  —  97  S  —  ev'  13  τβσσαράκοντα -{- καΐ  νύκτας  τεσσαρ  ά- 
κοντα Ι  —οίΐβ  του  σίμωνοζ  pro  αύτοΰ  19  Βίκτνα  -\-  αυτών  21  εΚθων 
pro  €ΐσέ\θων  22— αυτούς  2y  εαυτούς  pro  αυτούς  ^Ο  -{-  του  ante  'Σίμω- 
νος  34  εθεράτΓβυσβν  |  -j-  τον  χριστον  είναι  ^6  κατεΒίωξεν  pro  κατ€- 
8{ωξαν  37  tr  ae  ζητοΰσι  38  καϊ  e/cet  pro  κάκεΐ  |  έΧηΧυθα  pro 
έξεΚήΧυθα  45  ι^ό,ντοθεν  pro  ττανταγόθεν, 

2  :  Ι  tr  eiarfkOe  ttoKlv  3  αύτον  -\-  Tivh  ^ην  -\-  6  Ιησούς  5  αφεωνται 
corr ;  prim  man  άφβωντί  ?  y—οΰτω  g  σου  pro  σοι  ίο  tr  εττΐ  της  ηης 
άφίβναι,  1 4  ΤΓαρά<^ων  +  ό  Ιησούς  |  Xeut  /^ί;  Kemv  1 6  ΙΒόντ€ς  Be  αύτον 
οί  ypaμμaτ€L•ς  καΐ  οι  φαρισαΐοι  pro  καΐ  οι  'γραμματείς  ....  αύτον 

1 8  νηστεύουσιν pro  -σι  ig  Βύνανται corr ; prim  m,an  Βύναντι  ?  2ΐ—καΙ^ 
22  aX)C  pro  άλλα  23  — ez^  26  — του*. 

3  :  I  εξηραμένην  pro  βξηραμμβνην  2  — el  τοΙς  σάββασι  θεραττεύσει 
αύτον  3  έζηραμενην  pro  έξηραμμενην  ]  eyeipai  corr  5~~^^  7  ^^^ολον- 
θησεν  pro  ηκοΧούθησαν  7,  8  tr  ΙΒου μαίας  ....  ΙεροσοΧύμων  .... 
ιουΒαίας  ίο  άψωνται  corr;  prim  m,an  άψονται  1 1  Ίτροσεττηττον  pro 
ΊτροσέίΓηττεν  |  εκραζον  pro  έκραζε  Ι2  tr  φανερον  αύτον  |  ττοιησωσιν 
-\-  ΟΤΙ  ηΒεισαν  τον  χριστον  αύτον  είναι  14  +  το^?  <2:;ζ/^  ΒώΒεκα  |  /ί?^^ 
αύτοΰ -j- 0U9 /cat  άττοστόΧους  ώνόμασε  iy  —  τού'^  20  /α^  Βε  pro  μήτε 
2^  —  ού  Ι  tr  ουδεί?  Βύναται  |  άρττάσαι  pro  Βιαριτάσαι  |  Βιαρττάση  pro 
Βιαρττάσει  2%  αν  -\-  καΐ  32  tr  Trept  αύτον  οχΧος  33  κ.οΧ  p^o  τ). 

4  :  Ι  tr  οχΧος  ττοΧύς  ττρος  αύτον  2  —  αύτοΐς  4  — του  ουρανού  y  άλλο 
ίί»;^/  /η;/2  w<2«  άλλο?  ]  εΒωκεν  8  ei^  /r<7  ez/  Ζ^;'  9~'^^'^ο^^  1 1  ΒεΒοται 
corr;  prim  m^n   ΒεΒοτι?    15   ακούσωσιν -\- αύτοΰ    ι  S  — ούτοι    -.Ισιν^ 

19  Λί^  suppl  corr  20  εν  pro  εν  ter  21  τ€^^  /r<?  ε•πιτεΘτι22  —  τι  28  «αρ- 
ΤΓΟι^  φφει  /'^<?  καρτΓοφορεΐ  30  ομοιώσομεν  pro  ομοιώσω  μεν  3 1  κόκκον 
pro  κοκκφ  |  μικρότερος  -\-  μεν  |  tr  βστί  ττάντων  τών  σπερμάτων 
33— 'τΐ'ολλαί?  3 6  ττλοία  /ri»  ττΧοιάρια  38  μεΧΧει  pro  μεΧει  40  οί/τω? 
41  ot  άνεμοι  pro  ό  άνεμος. 

5  •  3  Ι^ι^ήΡ'Ο,οΊ'  pyo  μνημείοις  1  tr  Βήσαι  αύτον  4  ίσχυσε  pro  ϊσχυε 
5  tr  μνημασι  ....  ορεσιν  ό  —  άττο  y  Χέηει  pro  είττε  ίο— ττολλά  |  tr 
άτΓοστείΧη  αυτούς  1 1  τώ  o/oet  ^r^?  τά  ο/οτ;  |  —με'^άΧη  1 2  τταρεκάΧουν 
pro  τταρεκάΧεσαν  1 4  άττή'^'^ειΧαν  |  +  ΛταΙ  ^«/^  €t9^  ι  5  έσχηκότα  corr; 
prim  man  εσχικότα  1 8  εμβαίνοντος  [  tr  /^er'  αυτών  -^  19  καϊ  pro  6 
Βε  *\ησους  j  ττεττοίηκε  pro  εττοιησε  23  αύτω  ^r<?  αύτ^  24  άττήΧθεν  | 
ήκοΧούθει  corr  26  αυτί}?  ^^ί?  εαυτ^?  34  ο  5^4"  ΙηοΌυς  \  μάστιγγός 
pro  μάστιηος  38  +  'Ctti  λ«/^  κΧαίοντας  40  ττάντας  pro  άτταντας 
4 1  έγειρε  pro  ε'γειραι. 


THE   NEWBEBBT   GOSPELS  15 

6 :  2  Zpa  pro  Sri  \  '^/Ινωνται,  pro  ηίνονται,  1 1  ihv  pro  άρ  I  teal 
pro  ή*  1$  —  ^  17  — γα/)  |  — tJ  20— #cal  άγωι;  2η  <nr€KOv\aropa  pro 
σ7Γ€Κου\άτωρα  28  — ό  δέ  .  .  .  ,  αύτοΰ  29— τ^  ^ι  ^ύκαίρουν  pro 
ηύκαιρουν  ^2  άττηΧθβν  pro  άττήΧθον  33 ~ο*  ^χΧοι  Ι  αυτούς  pro 
αυτον^  Ι  —καΧ  σνιή}Χθον  ττρος  αυτόν  34  tr  ό  Ιησούς  εΖδβ  35  λ^ουσ^ν 
4"  αύτώ  37  ^Γ  ^Ή^αρίων  διακοσίων  39  ^^  /^^  ^^  Ι  χλωρά  ί•<?ττ/ 
^>«  »w«  χΧορω  44  — ^^«'■^^  45  «'"■oλI5σ€t  /τί?  άττολυσι;  51  tr  efur- 
τα^Γο  ^ί/  €αυτοΐς  52  tr  αυτών  ή  καρΒία  53  ^^ννησαρέτ  pro  Τβνη- 
σαρ€τ  56  eai/  ^ri»  άι/  ^w. 

7 : 2  άρτον  pro  άρτους  |  €μ€μψαντο  +  atrow  3  ^ΒαΙοι  pro  Ίον- 
^*®*  4  χαΧκβίων  pro  χαΧκίων  5  erreiTa  corr  \  —τον  6  tr  ή*'"^^**^ 
•ΐΓρο€φήτ€υσ€  8  tr  ττολλά  τταρόμοια  τοιαύτα  1 8  ούτως  19  ΛΟίλ^ν 
ίίτττ/  /rr/w  »w;2  κοΧίαν  22  ύττερηφανία  corr  24  — τ^»'  |  ηθ^Χησ^  pro 
rjOeXe  25  tr  ttc/jI  αυτού  ηυν^  26  συροφοινίκισσα  pro  Έυροφοίνισσα  Ι 
€κβάΧη  pro  €κβάΧΧτ)  28— Ή  δέ  άττεκρίθη  |  τταιΒιων  corr;  prim  man 
ΤΓΐΒίων  32  μογγιΧάΧον  pro  μο^ιΧάΧον  33  ^ττίΧαβόμ^νος  αυτού  pro 
ατΓθΧαβόμ€νος  αύτον. 

8:  Ι— ό  Ίί^σοΟς  |  —  aiVoO  2 —ηΒη  ^—και  |  νηστις  corr  pro 
νήστ€ΐς ;  /nV«  /«λ«  νηστ€ΐς  y  τταραθύναι  corr;  prim,  man  -θηναι 
ΙΟ  tr  €  μ  βας  ευθέως  13  — το^  14  άρτους -\- οι  μαθηταϊ  αυτού  ΐγ  —  Kai  | 
*γνοΐ)ς  +  δε  |  —υμών  1 8  ούΒε pro  και  ου  21  Xeyei  pro  eXeyev  24  λ^β* 
/r<?  βλεγε  |  —οτι  et  ορώ  2  ζ  άνββΧεψε  pro  ενεβΧεψε  26  ihraye  εις 
τον  οίκον  σου'  και  ehv  et?  την  κώμην  εΙσβΧθης^  μηΒεν  pro  Μτ^δε  .... 
μηBΐk  30  αυτώ  pro  αυτοίς  [  +  ό  Ιησούς  ante  'ίνα  3  ^  +  "^^^  ^^^^ 
αρχιερέων  |  +  τών  ante  γραμματέων  35  ^^^  Ρ^ο  αν*  |  εαυτού  ψυχηι 
pro  ψυχην  αύτού^  |  38  εάν  pro  αν. 

9:4  μ^νο-ή  Ρ^ο  ΜωσεΖ  5  t:r  τρεις  σκηνάς  |  μωσή  pro  ΜωσεΖ 
6  ΧΛΧησει  pro  ΧαΧηστι  y -Χέγουσα  8  tr  ούΒένα  εΙΒον  ούκέτι  1 2  Χέηει 
pro  είττεν  |  άττοκαθιστάνει  pro  άττοκαθιστα  13  ort— zeal  19  φέρετε 
μοι  αύτον  ωΒε  pro  φέρετε  ....  fie  20  ιΒον  corr  pro  ιΒών  prim,  man 
25  +  0  ante  οχΧος  28  οτι  -\-  Βιατί  |  εκβαΧΧεϊν  pro  εκβαΧειν  32  ipco- 
τησαι  pro  εττερωτήσαι  38  — δέ  39  '^οΧύετε  pro  κωΧύετε  40  ημών  pro 
υμών"*  41— τα  42  εάν  pro  αν  |  μικρών -\- τούτων  [  /u-uXt/co?  ί•ί7^τ/  /nVw 
;:ff^z;^  μιΧικος  43  ο'κανΒαΧίση  pro  σκανΒαΧίζτ)  44  °  σκώΧηξ  corr 
45  tr  σοί  εστίι;  47  ^<'"''ίϊ'  Ρ^ο  ^^"^^  49—''^^^  ....  αΚχσβησεταί 
50  αύτος  pro  αύτο  |  άρτύσεται  pro  άρτύσετε. 

Ι0:ι    εΐώθει   corr;   prim   man   είώθη    2  — οι    5    ^ραψε  —  ύμΐ» 


16  HISTOBIOAL   AND   LINGUISTIC   STUDIES 

6  eTTOLaev  pro  εττοίησεν  8  tr  σαρξ  μία  ι  ο  τούτου  pro  του  αυτού 
1/\—κα\^  ΐ6  6ύ\ό<γ€ί  pro  Ύ]υΚόη^ι  \(^  —  μη  άττοστε/οτ^στ;?  21— rot?  | 
ούρανοΙ<ζ  pro  ούρανω  24  — τοΖ?*  25— τ^?^  et'^  27  — τω^  28  — Kat^  | 
ηρξατο  -\-Se  30  άδ€λφά9  + /cal  ττατβ^α  [  μητέρα  pro  μητέρας  ^ΐ—οι 
^^—καΐ  τοις  ^γραμματεΰσι,  34  ο,ντώ^  corr  35  ττοιτ^σβί?  /ri?  7Γ0ίήσ7)<ζ 
41  τωζ/  δύο  αΒβλφων  pro  Ιακώβου  καΐ  Ιωάννου  43  οϋτως  |  tr  /-teya? 
yeveaOaL  |  tr  ύ/χ-ώζ^  Βιάκονος  44  ^^^  /^^  ^^  4^  +  ό  ^^^/^  ^ίο?  5  ^ " 
αποκριθείς  |  ραβουνί  pro  *ναββονΙ  52  ήκοΧούθει  corr;  prim  man 
ηκοΧούθη. 

1 1  :  I  βηθσφα'^η  pro  Έηθφα^η  3  άττοστελλεί  /ri?  άττοστελεΖ 
4  —  τοζ/  5  εστώτων  pro  εστηκότων  8  στιβάδας  pro  στοιβάδας  13  +  άττο 
Λ^/έ'  μακρόθεν  1 8  αττοΧεσωσιν  pro  αττοΧεσουσιν  |  εξεττΧησετο  pro 
εξεττΧήσσετο  21  άναμνησθεϊς  corr;  prim,  man  -σθης?  |  εξηραται  pro 
εξήρανται  22+6  /2w/^  Ίί;σοί>?  23  o/oet  ri^rr/  /nV;i  W/2«  ορε  24  αΐτήσθε 
pro  αΐτεΐσθε  25  στηκητε(^?^  corr  28—την  εζουσίαν  ταύτην  Ι  ΒεΒωκεν 
pro  εΒωκεν  29  tr  κά>γώ  υμάς   32  — άλλ'  |   —όντως, 

12:5  ^ιτΓοκτενοντες  pro  άττοκτείνοντες  6  — Ότι  y  άττοκτείνωμεν 
corr;  prim,  τηαη  αττοκτενομεν  14  μεΧΧει  pro  μεΧει  ig  —  oTi  20  ^σαζ^ 
-f-Tra/a'  17/^61^  21  οΰτος  pro  αυτός  Ι  ωσαΰτος  pro  ωσαυτω/ζ  25  —  οι  26 
του  pro  της  2']  οθεος-\-θεος  |  — Θεο?  ^;^/^  ζώντων  28  ΙΒών  pro  ειΒώς  j 
ττάντων  pro  ττασών  29  ττάντων  εντοΧη  pro  ττασων  των  εντοΧων  3  Ο 
ττρώτη -{-Ίτάντων  32  — Θεο?  33~'^*^  "^^  ayaTrav  ....  Ισγυος  35 
tr  δαδεστί  36  — τω'  ^/^  |  λεγε^  /ri?  Είττεζ^  37  κ^^^^^  Ρ^ο  Χ&γει  39 
ττρωτοκαθεΒρίαις  pro  ττρωτοκαθεΒρίας  41  εβαΧον  pro  εβαΧΧον  43 
εβαΧε  pro  βέβΧηκε  44  ττερισσεύματος  αυτών  pro  'περισσεύοντος 
αύτοις. 

13^4  tr  ταύτα  πάντα  5  tr  ηρξατο  λεγείζ»  αύτοΐς  8  ταύτα  δε 
πάντα  αργτ]  ώΒίνων  pro  αρ'χαΐ  ώΒίνων  ταύτα  1 1  μεριμνάτε  pro  προ- 
μεριμνάτε  |  λαλτ^σετε  ^η?  ΧαΧησητε  |  μεΧετάτε  corr  |  tr  ύ/ΐιεΖ?  εστέ 
14  εστώς  pro  εστος  1 6  επιτρεψάτω  pro  επιστρεψάτω  19  ε'ι^  ταΐ? 
ήμεραις  εκείναις  pro  ai  ημεραι  εκεΐναι  |  ΘΧίψεις,  οίαι  ου  ^^ε^^όνασιν 
ούΒεποτε  τοιαΰται  pro  ΘΧΐψις,  οία  ου  γεγοζ^ε  τοιαύτη  20  ημέρας^ 
-\-εκείνας  23  άπαντα  pro  πάντα  26  tr  /cat  Βόζης  ποΧΧης  2^  —  κα\^  Ι 
+  τοί)  Λ«/^  ουρανού  29  ούτω?  3^  ^''  ταΟτα  πάντα  31  παρεΧεύσεται 
pro  παρεΧεύσονται  |  παΧεΧθωσιν pro  παρέΧθωσι  32  — τ»}?^  34  tr  τ^ι/ 
εζουσίαν  αυτού. 

14:3""'''^    5   τοΟτο  +  τό  μϋρον  6  εν  εμοί  pro  εις  εμε  8  εσ γεν  pro 


THE   NEWBEBBT  GOSPELS  17 

€2χ€ν  9  ihv  pro  άν  ΐθ-^ό•  II  apyvpia  pro  apyvpiop  |  tr  αύτον  evxai- 
ρω<ι  1 3  ύναντήσ€ΐ  pro  άτΓαντήσίΐ  1 4  άν  pro  iav  1 5  άνω^€<ύν  corr 
pro  ανω^€ον\  prim  man  άνάκ/εων?  iS—καΙ  ίσθιόιηων  ig  4^ώ*-{•€ΐμι 
20  — e/c  22  €ύχαριστήσα<;  pro  eifXoyqaafi  25  'γ€ρηματο^  pro 'γέννημα 
τοζ  27  — 61/  €μοΙ  29  σκανΒα\ισθησονταί-\- iv  σοΙ  30  δτί-|-συ  3^  ^ 
δέ  +  7Γ6τρος  Ι  άτταρνήσωμε  pro  άτταρνησομαι  |  ωσαύτως  corr;  prim 
man  ωσαυτο^  32  ττροσεύξομαι  pro  Ίτροσευξωμαι  33""'^^'''  3S  "^Ρ^^' 
έλθων  pro  ττροέλθων  36  άλλ'  et  η  pro  αλλά  τ^  37  ί^χΐ'*''*?  -{-κάν 
38  7Γ€φασμόν  corr;  prim  man  ττηρασμόν?  41  ά7Γ^χ€ΐ-|-τό  τ^λος 
4^  —  €Τί  Ι  TrapayiveraL  corr;  prim  man  irapayiveri  |  —τών^  et^ 
44  σνσημον  pro  σνσσημον  |  eai/  ^n?  άν  45  λ^€4 -|- ^ύτώ  50  αύτον 
4"  ot  μαθηταΐ  51  ήκο\ούθησ€ν  pro  ηκοΧούθβι  §2  Λαταλιττών  ri7rr/ 
^η/«  /«ΛΛ  -λίΤΓΟι/  6θ  — το  62  tr  €κ  Βεξίών  καθήμενου  65  ττροφήτενσον 
-{- ήμΐν  χ^ριστ^  τί<ζ  εστίν  6  ΊΓαίσα<ζ  σε  66  — κάτω  6/  ναζαρηνοΰ  corr 
maji  rec  68  ούτε  pro  ovhk  71  ομνυναι  pro  ομνύειν  72  το  ρτημΛ  6  ^ί? 
του  ρήματος  ου. 

15  :  12  — τταλίΐ/    15    ΊταρεΒωκεν  j   φpayε\ώσa<!  pro   φpayεWώσa<; 

19  tr  την  κεφαΧην  αυτού  23  εΧαβεν  24  διαμερίζονται  pro  Βιεμεριζον 
2g— αύτον  ^l—Bk  |  —  Tr/ao?  άλλτ/λους  32  7Γίστ€υσω/ι.€ΐ/ +  ί**^*^  33  ^^^ 
τη<!  pro  εννάτη<ζ  34  ενάτη  pro  εννάττ)  |  λ^/χά  ^ί?  Χαμμα  36  Βραμων 
corr;  prim  man  Βραμον  39  oi^^9  4!"*'^^  42  ττρό?  σάββατον  pro 
ττροσάββατον. 

ΐ6:ΐ— τοΟ'  6  ζητείτε  corr;  prim  man  ξτ/τ^τε  |  εσταυρωμένων  pro 
εσταυρωμενον  8— ταχύ  ίο  εκείνη  -{-  Bk  iS  βΧάψη pro  βΧάψει. 

Luke  I :  I— €1/  2  τταρεΒωσαν  pro  ταρεΒοσαν  8  εναντίον  pro  evavrt 
15— του  21  τω'  ^i7rr;  /η>«  w^«  το  24  εαυτή  pro  εαυτην  25  οΰτ(ύ<ξ 
27  οΓ/cou  +  ι^(^^  ττατρίάζ  29  ί  /^^  €ίη  30  tr  αυτί}  ό  άyyεXoς  |  — τ^ 
3 1  καΧεσεΐζ  corr;  prim  man  καΧεση^  36  yήpει  pro  yripa  4 1  βρέφος  + 
ά/  άyaXXιάσεL•  42  ανεβόησε  pro  ανεφώνησε  44  /^^^  εσκίρτησε  tr  τ^ 
βρέφος  εν  ayaXXLάσεt,  ^g  τη  ήμερα  τη  oyBaq  62  αύτίί  /w  αυτόν 
64—κα\  ή  yXωσσa  αυτού  |  εύXoyώv  corr;  prim  man  εύXoyov  74  άφο- 
^0)9  ri?rr;  /Ww  man  άφοβος. 

2  :  12  ήμίν  pro  ύμίν  |  —  TJ  13  tr  iy4vετo  εξαίφνης  I  5  — δ^  |  εω^  -\- 
εις  ig  συμβάΧΧουσα  corr;  prim  man  συμβαΧουσα  20  ύπε'στρεψαν 
i>ro  έττεστρεψαν  2 1  συνετεΧεσθησαν  pro  έττΧήσθησαν  |  +  ***  ^^^^ 
ήμεραι  I   αύτον    pro    το    τταιΒίον  |  συΧηφθήναι    pro    συΧΧηφθήναί 

20  4-  του  OTile  μη  28  αύτον  pro  αύτο  36  ττροφητις  corr;  prim  man 


18  HISTORICAL   AND    LINGUISTIC   STUDIES 

ττροφήτηζ  I  tr  μετά  άνΒροζ  €τη  ^y—aiTO  41  ο  re  Ιωσηφ  καί  ή  μαριαμ 
pro  οι  ηονύ^  αντοϋ  42  ανββησαν  pro  αναβάντων  αυτών  43  Η~  ^  ^^^^ 
*\ησοϋ<;  44  ""^^'^  45  €7ηζητοΰντ€ζ  pro  ζητοϋρτ€<ζ  48  tr  elirev  ττροζ  αύτον 
η  μήτηρ  αυτοΰ. 

3  :  Ι  prim  man—τηζ  ίουΒαίαζ  καϊ  τ€τραργρνντο<ί  ;  suppl  man  rec 
2  hrX  ap^^Lepeay;  |  —του  4  λογωζ/  corr;  prim  man  Xoyov  5  φάραξ  pro 
φάρα'γξ  1 1  TTOieiTQ)  corr;  prim.  m,an  ττοιητω  1 3  elTrev  1 4  ehre  corr; 
prim,  man  elTrev  16  tr  υμα^  βατττίζω  20  κατ€κ\€ίσ€  corr;  prim,  man 
κατέκΧησβΙ  |  —Ty  24  ματθάν  pro  Ματ^άτ  25  vayye  corr  pro  ^ayyal ; 
prim  man  vayyai?    27   Ιωννάν  pro  ^Ιωάννα   29   Ιωρίμ  pro  ΊωρεΙμ 

33  αμιναΖάμ  pro    *ΑμίναΒαβ   [    +  του    Ιωαράμ    ante    του    Ισρωμ 

34  θάρρα  pro  @άρα  |  σβρούχ^  pro  Έαρούχ^  37  ^'^'^ϊ'  /^^  Έΐ'ώχ  |  ΐα/^δ 
^η?  'lapeB. 

4 :  Ι  tr  ΊτΧήρηζ  ιτνεύματοζ  ay  ίου ;  ττΧηρηζ  suppl  corr  4  tr  ττ/οό? 
αύτον  6  ίησοΰζ  |  ΛταΙ  βίττβ  pro  ΧΘγων  |  —6  ante  ανθρωττοζ  6  etTre  |  ττ/αο? 
αύτον  pro  αύτω  y  ττάσα  pro  ττάντα  8  tr  ό  Ιησοΰζ  ehrev  αύτω  |  —yap 
9  —  0  1 2  tr  ό  ίησοΰζ  elirev  αύτω  |  yey ραττται pro^ Οτι  εΧρηται  1 3  ατταντα 
pro  ττάντα  1 6  ei^  rr}  συvayωyr\  pro  et?  τ^ι/  συvayωyηv  1 8  eXveKev 
pro  eveKev  |  €vayy€XiaaaQai  pro  eύayyeXίζeσθaι  19  +  /cal  ήμόραν 
άντατΓοΒόσεωζ  20  ιτάντων  -\-  των  22  — τ^?  γάριτο^  24  ά/^^ι^  ά/χ^ΐ' 
25  — δέ  20  αρ€7Γτα  pro  Σα/3€7Γτα  28  άκούσαντ€ζ  pro  άκούοντ€<ζ 
2(^—τη<ζ^    35"'^^''    36~~^^   40  €7Γΐτιθ€ΐζ  42   ^ιτεζητουν. 

5  : 6  tr  ττλ^^ο?  Ιγθύων  y  έΧθόντοζ  pro  €Χθόντα<ζ  |  αμφότεροι  pro 
αμφότερα  S—τοϋ  14  άλλ'  17  ΒιΒάσκων  corr;  prim  man  ΒιΒάσκον?  Ι 
—  Γαλίλααι?  καϊ  19  ττω?  ^η?  δίά  ττοία^ζ  21  et?  ^r*?  μόνο'ζ  22,— σοι  Ι  tr 
σου  at  άμαρτίαν  26— και  €κστασι<ζ  ....  τοι»  %eov  27  Xcyei  pro 
elirev  29—0  30  +  τωϊ' Λ^^^  τεΧωνών  34  ^Ζττβι^  35~^^^  |  +^i^^  '^«/'^ 
Τϊίτ6  36  — /cat ^  Ι  —εττίβΧημα^, 

6: 1  ertWoi/  ^ίΡ/τ/  /nV«  ;«/2«  ctiXov  y— αύτον  |  κaτηyopelv  pro 
κaτηyopίav  9  αττοκτεΐναι  pro  αττοΧεσαι  Ι  ο  etTrei'  αυτώ  ^^ί»  etTre  τ^ 
άνθρώττω  |  e^ereive  pro  εττοίησεν  ούτω  12  ο/3θ?  +  ό  ιησοΰ<ζ  1 8  άττο 
^ί?  ύτΓΟ  20  ΤΓτωχοΙ -|"  τώ  ιτνεύματι  23  χάρητε  pro  χαίρετε  Ι  «αΙ 
^η?  Λατά  24  ύ/χίζ/  corr;  prim  m^n  ημινί  26— ύ/ι,ίΐ/  27  αΧΧα  pro 
*Αλλ'   28  ύμα<ζ  pro  ύμΐν  |  —καΧ  |  εΰγεσθε  pro  ιτροσεύγεσθε  34 ~®* 

35  δανείζετε  corr;  prim  man  Βανίζετε  |  —του  38  Βοθήσεται  corr; 
prim  man  -re  or  -τι  39  εμττεσούνται  pro  ττεσούνται  49  εστί. 

7 :  2  εμεΧΧε  pro  ημεΧΧε   4  Xεyovτε<;  -f-  αύτω   6  tr  ftoi;  ύττο  την 


THE  NEWBEBBT  GOSPELS  19 

στ&>/ην  7  άλλ'  pro  άλλα  g—axncp  |  -\- on  an/e  ovBk  lo  etpop  man 
tec ;  prim  man  evpo  1 1  καΐ  ίκαροζ  6χ\ος  ττοΧύς  pro  ικανοί  καΐ  6χ\ος 
ΤΓολιί?  12  αυτή  pro  αΰτη  |  —^ν  13  αύτ^ν  pro  αύτζ'  15  άν€κάθισ€Ρ 
man  re C ;  prim  man  άρ€κάθησ€ν?  1 6  ττάντα^  pro  άτταντα^  ^7'~'^V* 
18  Ιωάννην  pro  ^λωάνντι  20  tr  0/  avBpei  νρος  αύτον  21— ro  27  olrro^ 
-\-  yap  I  άτΓοστβλώ  man  rec  pro  άττοστβΧΧω  prim  man  ?  28  — ττροφ»}- 
Ti;9  31— clTre  δέ  ό  κύριος  32— τοΓ?  33  «λτ/λυ^ει/  34  tr  φ^λος  τ^λωι/ώι/ 
35--ταντο)ΐ/  36  τον  οίκον  pro  την  οΐκίαν  42  άττοΒοννναι  pro  άττοδοΟ- 
vat  Ι  —αύτον  45  €ΐσή\θ€ν  φ  η\€ίψα*!  corr;  prim  man  ηΧηψα*!?  | 
tr  τοιτς  τΓοδας  /Ltou  49  ^^  εστ^ι/  οί/το?. 

8  :  1 1  eaTLv  pro  "Εστί  1 8  eai/  pro  &ν^  |  — /χή  22  iy^ero  8k  pro 
ΚαΙ  eyevero  23  — άφνττι/ωσε•  /cal  24  7*^^*'^  "h  Α^Ύ^^'/  25  tr  ττρος 
άλλ?;λου9  λ^γοιτΓ€9  Ι  Tot9  υδασ*  ^ί?  τ^  υδατί  |  αυτού  pro  αύτφ 
20  avTiirepa  pro  avTnrepav  27  δαιμόνων  pro  Βαιμόνια  2g  iraprfyyeCKe 
pro  YiapriyyeWe  |  συνηρττάκζΐ  corr ;  prim  man  συνηρττάκη  ?  30  τ^9 
pro  Tt  31  7Γαρ€κά\ουν  pro  τταρεκάΧα  32  άγγβλτ;  ^ri>  ayc\q  34  7670- 
1^09  />r<?  yeyevημevov  |  —  άττελ^ο'ιπ-ε?  35  σωφρονοΰντα  corr;  prim  man 
σοφρονούντα  36— /cal  37  συνείχοντο  corr;  prim  man  σννηχοντο 
39  TTokiv -{- ζκζίνην  I  ^€o?  ^i?  'Ιτ/σοΟ?  43  7U1/77 -|- Tt9  |  ίατροΐς  pro 
€ίζ  Ιατροιη  45  συν  αύτω  pro  μετ*  αυτού  48  6  δε  +  Ιησούς  5 1  εΚΟων 
pro  ΈίΙσέλθων  |  oiBeva  -\-  συν  αύτω  |  tr  Ιωάννην  καϊ  Ιάκωβον 
52  «λ6ΕΤ€(?)  /ri?  Λ:λα/€Τ€  |  άττβθανβ -\- το  κοράσιον  54  tr  ττάντα^  €ξω 
55    67Γ€τρ€ψ€  pro  €7Γ€στρ€ψ€  |  Βί€ταξ€  |  tr  Βοθήναι  αύτη. 

9*.  Ι  άτΓοστολοι;?  ^r<?  μαθητα<ζ— αυτού  5  εάν  pro  αν  |  αύτοΙ<ζ  pro 
^ΤΓ*  αυτού?  9"~ο  13  tr  Ιχθύεζ  Βύο  |  ayopc^op^v  pro  ατ(οράσωμ€» 
15  ouTCf)?  20— ό  Ι  εΙτταζ  +  Λ^ώ  23  δέ  +  'ί^^  1  —ι^ο.θ*  ημεραν  27  εστώ- 
των  pro  εστηκότων  |  y€vσωvτaL  corr  pro  yeύσovτaι  prim  man  22»— τον 
33  tr  /itai/  μωσεΐ  38  εττίβΧβψαι  pro  έττίβΧεψον  40  εκβάΧωσιν  pro 
έκβάΧΧωσίν  4 1  tr  τόι/  utoV  σου  ώδ€  4  5  ο,ύτού  corr?  pro  αυτό  prim 
man?  48  tr  το  τταιΒίον  τούτο  |  ύμων[?)  pro  ύμΐν  49"'''^  5^  ύμων pro 
ημών  bis  5  Ι  —καΐ  |  tr  εστηριξε  το  ττρόσωττον  αυτού  |  —  τοΟ  ?  $2  ττόΧιν 
pro  κώμην  54  ^ΐττομεν  pro  είττωμεν  56  — ΚαΙ  εττορευθησαν  €ί<;  eripav 
κώμην  57  εάν  pro  άν  58  κΧίνει  pro  κΧίντ^  59  "J^p^^  -\-τον  |  tr  ττ^ώ- 
τον  άττεΧθόντι  62   tr  ό  Ιησούς  ττρος  αυτόν. 

Ι Ο :  Ι  ενεΒειξεν  pro  άνεΒειξεν  2  εκβάΧη  pro  εκβάΧΧτ)  3  "πρόβατα 
ifro  άρνας  6  — μεν  8— δ*  |  έσθίετε -^  καϊ  ητίνετε  12  —  Bk  13  χοραζίν 
pro  Χωραζϊν   15— του  20  —  μάΧΧον  22  tr  μοι  τταρεΒόθη   28  σώζη pro 


20  HISTORICAL   AND    LINGUISTIC   STUDIES 

ζηστ)  29  elirev  30— τνγχαι/οζ^τα  32  άντιτταρήΧθβ  34  ekatov  corr ; 
prim  man  eXiov  ?   36  tr  ττΧησίον  Βοκ€Ϊ  σοι  40  μέΧΚει  pro  ^eXei. 

II :  I  τω  ί:ί?;τ/  prim  man  το  2  ττροσενχησθβ  corr  6— μου  y  θύρα 
-\-  μου  8  όσον  pro  όσων  1 1  ^  pro  el  13  tr  Βόματα  ajaOa  1 5  post 
Βαιμόνια  -\-6  he  a7roKpL0el<;  etire  ττω?  Βύναται  σατανά'^  σατανάν  έκβαλ- 
\etv  19  έκβάλουσί  corr  pro  ΙκβάΧΚουσι  prim,  man  |  tr  αύτοϊ  κριταΐ 
υμών  22  e7re7roL0eL  corr;  prim,  man  -θη  ?  26  eXO όντα  pro  eiσeXθ6vτa 
29  €7ηζ7]Τ€Ϊ  corr;  prim  man  έττίζητή  30  — έστα^  31  σοΧομώνος  pro 
'ΣοΧομώντο'ζ  bis  32  vtvemTat^  pro  ^Lveυt  |  μeτevόησev  pro  μeτevόησav 
3  3  κρυτΓτην  corr  pro  κρυτττον ;  prim  man  κpύ'πτeLv  |  -^  pro  ovhk 
34  φωτινον  €σταί  pro  φωτeιvόv  €στίν  |  —  ^'^  40  e7Γoίησe  corr;  prim 
mun -aev  44  — ot*  49  ττροφηταζ -\- καΐ  ΒιΒασκάΧουζ   54— /cat. 

12:4  άτΓοκτενόντων  pro  aτΓoιcτeL•v6vτωv  8  6μoXo^rjσeL  corr  pro 
ομοΧογήστ} ;  prim  man  -ση  ι  5  φυXάσeσθe  pro  φυXάσσeσθe  |  αντώ  pro 
αύτοΰ^  1 6  tr  ττ/^ο?  αύτούζ  τταραβοΧην  20  άφρον pro  "Αφρων  21  ττλου- 
τώζ/  -|"  ταύτα  Χ&^ων  eφώve^,  6  ^γων  ωτα  aKo-Oeiv  ακουέτω  22  evBύσeσθe 
pro  evBύσησθe  2^  ή  -\-  yap  |  τrXeίωv pro  irXetov  28  tr  σήμερον  ev  τω 
aypcd  29  7Γί€Τ€  pro  ττίητε  33  c^veKXenrov  pro  aveKXenrTov  38  ούτω? 
47  αυτοί)  pro  εαυτού  48  ζητιθήσεται  pro  ζητηθησεταί  |  άτταιτησουσιν 
pro  αίτησουσιν  52  — άττο  του  νυν  53  eirl  pro  ίφ^  54  οϋτω<;  58  βάΧη 
pro  βάΧΧτ)  59  τον  pro  το. 

13:4  Λ^τοΙ  /ri>  o^Tot  6  tr  ζητών  καρττον  8  οδ  /η?  δτου  [  κόίΓρια 
pro  κοττρίαν  g  έκκόψη^  pro  €κκόψεί<;  1 5  ύττοκριταί  pro  ^Ύττοκρίτα 
19  Λοαω  ^^ί>  κόκκω  |  -f- ο  λ«/^  άνθρωιτο'ζ  20  etTrez'  21  εκρυψεν  pro 
€ν€κρυψεν  2g  —  a'iro^  |  άνακΧηθησονταί  pro  ανακΧιθησονται  34 
ατΓοκτένουσα  pro  αττοκτείνουσα  |  νοσίαν  pro  νοσσιαν  ^t^  —  άμην  |  tr 
λέγω  δε. 

1 4 :  3  ~  ^^  4  αττεΧυσεν  5  I'to?  /^ί?  ο^ό?  8  κατακΧίθήζ  corr;  prim 
man  -κΧηθήζ?  ίο  ανώπεσον  corr;  prim,  man  ανώττεσε  15  άριστον 
pro  άρτον  1 6  με^αν  man  rec  pro  μέηα  prim  m,an  2 1  αναττηρου^  man 
rec ;  prim  man  άττηρουζ  [  tr  τυφΧούζ  καΐ  χωλού?  24  +  ττοΧΧοϊ  yap 
είσί  κΧητοί'  oXiyoL  Be  εκΧεκτοί  26  αυτού  pro  εαυτού^  |  tr  είναι  μάθη- 
τηζ  27  tr  είναι  μου  28  +  0  ante  θεΧων  30  οίκοΒομην  pro  οίκοΒομεΐν 
32  tr  ττόρρω  αύτου. 

15:2  Βιεγ^ό^υζον  pro  Βιεηόη^υζον  4  ενενηκονταεννέα  pro  εννενη- 
κονταεννεα  |  έω?  -f~  οδ  6  συ^καΧεΙται  pro  συ^καΧεΙ  |  tr  αυτοί?  Χεηων 
7  ούτω?  Ι  ενενηκονταεννέα  pro  εννενηκονταεννεα  ίο  ούτω?  13  Βιεσκόρ- 


( 


THE  NEWBEBBT   GOSPELS  21 

TTLae  corr;  prim  man  -σ&>  1 7  άρτων  corr ;  prim  man  aprov  24  άττο- 
λωλώ?  corr;  prim  man  -λο9  26— ούτοΟ  30  €ύθυσαζ  pro  ^θυσας 
32  άτΓολωλώ^  corr;  prim  man  -λθ9. 

l6 :  I  —καΧ^  5  εαυτοί)  man  rec; prim  man  αύτοΰ  g  iKXCirqre  corr; 
prim  man  έκΧζίττητζ  i^—iariv  22— του  26  evOev  pro  iirreOdep  |  17/Αας 
pro  υμα^  |  υμ,ω;  pro  ήμα<!   31  Tropevdrj  pro  άναστ^. 

ly  :  4— €7γΙ  ak  6  ^χετε  pro  €Ϊχ€Τ€  y  άνάττ^σον  corr  pro  ανάτησαι. 
g  —  αύτφ  lO  οΰτω<ί  |  ήμ€Ϊ<ϊ  pro  ύμ€Ϊ<ί  |  tr  έσμ^ν  άχρβΐοί  |  6φ€(\ομ€ν 
pro  ώφ€ΐ\ομ€ν  12— /cat  |  ctVe/o^o/xeVou  +  ^^  1 8  aXo7ei'r^9  pro  aWo- 
yevry;  23  —  1)  24  eh  τον  ούρανον  pro  €l<%  την  ύττ*  ούρανον  j  —/cat 
26— του*  I  —καΐ^  2/  ^σ^ίοι/  +  ^βΐ^  30  τά  αυτά  /w  ται)τα  33  άττο- 
\4σΊ]  pro  cLTToXeaeL  34  νη  pro  τ^  |  —  ό*. 

1 8  :  Ι  ΐΓροσ€νγ€σθαι  -\-  αύτούζ  4  vOeXev  pro  ηθ^Χησεν  5  χ^Ρ^^ 
^w  χήραν  Ι  ύτΓΟτηάζη  pro  ύττωττίάζτ)   y  ττοιήση  pro  ττοιήσβι  g  —  KaV 

14  ^  +  7^Ρ  Ι  — ό  δέ  .  .  .  .  νψωθήσ€ταί  15  — δε'  28  — ό  33~'^5'  Ι  ^^ 
τη    τρίτη    ήμερα  [  εηερθήσεται  pro    άναστήσεται    35    ^^  suppl  rubi 

37  ναζοραΐο';  pro  ^αζωραΐοζ. 

19  :  4  ο'νκομορραίαν  pro  σνκομωραίαν  y  iravTes;  pro  ατταντα  8  /x-ot 
^η?  /χου  Ι  εσυκοφάντισα    1 1— αυτών    15    άττελ^είι/  pro  έττανεΧθεϊν  | 

—  /cat'  16  μνάζ  pro  μνά  ly  tr  ayaOe  ευ  18  μνάς  pro  μνά  |  enromae 
20    ?δε  />ri>    ίδου  Ι  μνω;  pro   μνά    21— εθηκας  ....   ουκ   2^  — την 

27  κατασφάξατε  +  ώδε  29  βηθσφα^^η  pro  Βηθφα<γή  37  ^Χαιων  corr; 
prim  man  εΧίών  38  —  0  ερχόμενος  45  ^αυτώ  /η?  ούτ^  48— το  j  Trotiy- 
σουσιν  pro  ττοιήσωσιν  [  εξεκρεμματο  pro  εξεκρεματο, 

20 : 1    ί'ερεΐ?  /w  αρχιερείς    ^  —  ουν  8  — αύτοΓ?   9  ""'''*'  27— α^οί' 

28  μωυσής  pro  Μωσ^ς  3^  + '^^^  λ;//^  ο^  33  ^^-^at  pro  γίνεται 
τ^ζ^— εκείνου  |  τωι/    pro    της    εκ  |  εκ'γαμίζονται    pro    εκηαμίσκοντοΛ 

38  IcTTti/  /ri?  εστί. 

21 : 2  tr  Ttva  καΧ  6  Χίθον  pro  Χίθψ  8  η'^^ικεν  ι^—είς  15  fj  pro 
ουδέ  ΐ6  tr  καΧ  φίΧων  καΧ  άΒεΧφών  |  —καΧ  συγγενών  22  ττΧησθηναι 
pro  ττΧηρωθηναι  24  ι'τγΟ  +  τών  30  ττροβαΧΧωσιν  pro  ττροβάΧωσιν 
34  βαρηθώσιν  pro  βαρυνθώσιν  |  αίφνιΒίως  pro  αΙφνίΒιος  ^6— ταύτα, 
22:3  καΧούμενον  pro  ετηκαΧούμενον  ^  —  τοίς^  5  ο'ννεχαρησαν 
pro  εχάρησαν  y  —  ή  S—icaX^  12  ανώσεων  pro  άν<ίτγεον  |  εστρωμμενον 
pro  εστρωμένον  ΐ8  ^ενηματος  pro  ηεννηματος  19  i7M^^  /''^  ύ^ιών 
20  ή/χωι/  /ri>  ύμάί/  26  /χει?  :  car  υ  28  εσται  /w  ε'στε  29  με  pro  μοι 
30    καθίσεσθε  pro  καθίσησθε    32  εκΧίττη  pro  εκΧείττρ    34   φ<^νήση 


22  HISTORICAL   AND   LINGUISTIC   STUDIES 

pro  φωνήσ€ΐ^ζ  ούθ ενός  pro  OuSevo^  36  βαΧλάντων  pro  βαΚάντων  | 
—καΧ^  I  ΊτωΧήσει  pro  ητώΧησάτω  |  αηοράσει  pro  αηορασάτω  38  εστίν 
pro  έστι  39— ΛταΙ^  45"^^'''°^  47  ^^^ois  pro  αυτών  Ι  αυτόν -\- τοϋτο 
yap  ση  μείον  ΒεΒώκβί  αύτοΐζ•  ον  αν  φίΧήσω  αύτό'ζ  εστίν  50~'^*? 
52  ττρος  pro  eir*  53  ^^  €στϊν  υμών  ζ4~^^'^^^'^  6θ  — ό*  6^  —  αύτω 
66— re  6^—κα\. 

23  : 1  rjyayov  pro  rjyayev  2  €θνοζ-\-ημών  6  ηρώτησεν  pro  εττηρώ- 
τησεν  14  Βιαστρεφοντα  pro  άττοστρεφοντα  iS  —  tov  19  el<i -\- την 
26  —  τοΰ^  29  μασθοί  pro  μαστοί  34  εβαΧλον  pro  εβαΧον  39  ^;/oe/^- 
μασθεντων  corr pro  κρεμασθεντων prim  man  42  — όταν  ε\θ7)ζ  44  ^^<^'~ 
τϊ;9  /^'ί?  εννάτηζ  ^ι—καΐ'^  |  tr  «at  αυτό?  ΤΓροσεΒεχετο  54~'^<*^'' 
55— 'cat  ^ 

24 : 1  βαθέως  pro  βαθεοζ  4  tr  ανΒρε<ζ  Βνο  ζ  εμφόβον  pro  εμφό- 
βων  12  θαυμάζον  pro  Θαυμάζων  iS  — εν  ante  ΊερουσαΧη μ  |  —εναύτ^ 
21  συμττάσι  pro  συν  ττασι  22  /χ-ά?  :  car  η  24  οΰτωζ  46  ούτω?  pro 
ούτω. 

John  1 :20  — ώμo\όyησε  corr;  prim  man -aev  21  — Kaϊ\εyεL  .... 
ττροφήτηζ  εΙ  συ\  28  βηθανία  pro  ^ηθαβαρα  33  Ρ^ι  pro  με  40  — δέ 
42  μεσίαν  pro  Μ.εσσίαν  j  €στίΐ/  j  —  6  44  «ύτω-}-  ό  Ιησούς  46  +  τό'' 
Λ«/^  Ίησοΰν  49  ~ό. 

2 : 9  ήτληκότες  pro  ηντΧηκότες  1 4  ττωλοΟι^τα?  ίί?^^/  /nw  man 
ττυΧοϋντας  15  κοΧυβιστών  pro  κοΧΧυβιστών  ly  κaτaφάyετa{  pro 
κaτεφaye  ig  —  6  22  — αυτοίς  post  εXεyε  23  +  τοις  ante  ^ΙεροσοΧύμοις. 

3:5  —  0  ante  *Ιησοΰ<ζ  6— το  yεyεvvημεvov  εκ  της  σαρκός  σαρξ 
€στΐ'  καΐ  10—6  ante  *Ιησοΰς  ιι—ΧαΧοΰμεν  1 2  ττιστεύσητε  pro  τησ- 
τεύσετε  15  ep^et  pro  εχτ}  1 6  οϋτως  |  εχεί  pro  εχτ)  20  εΧεχθή  pro 
ελεγχ^^  20,  21  'ίνα  μη  .  ,  .  .  το  φως  bis;  sec  ras  23  σαΧημ  pro 
^αΧεΧμ  25   ΙουΒαίου  pro  ΊουΒαίων  ^6-\-την  ante  ζωην^. 

4:3  αττήΧθεν-ττάΧιν  l^  —  oa/ite  ^Ιησούς  ι8  —  α.νΒρας  20  tr  τω 
ορει  τούτω  21— οτε  25  μεσίας  pro  Ήίεσσίας  τ^ο  —  ουν  31  μαθηταΙ-\- 
αύτον  35  τετράμηνος  pro  τετράμηνόν  ^^-εν  yap  ....  θηρίζων 
46  tr  ττάΧιν  6  Ιησούς  47  ^μεΧΧε  pro  ημεΧΧε  53   ^Ρ^  +  ^α^»;. 

5  :4  εταράσσετο pro  ετάρασσε  |  iy ενετό  pro  εyίvετo  ^—τυς  |  τ/3ία- 
κοντα  -\-  καΐ  y  βάΧη  pro  βάΧΧτ)  Ι  ο  ΙΒαΙοί  pro  ^ΙουΒαΙοι  1 8  ΙΒαΐοι 
pro  ΊουΒαΐοι  ig  —  av  21  ούτω?  27,  2S  —  oti  υίος  άνθρώττου  εστί.  μη 
θαυμάζετε  τοΰτο  3 1  εάζ/  +  7^/^  3  5  a7aWta^i)i^at  /η>  άyaXXιaσθήvaί 
^S—αύτοϋ  39  "f"  ®^  ^^^  So/cetTe  46  μωσεΐ  pro  Μωσ^  47  ττίστεύετε 
^r<?  τΓίστεύσετε. 


THE   NEWBEBRT   G08PBL8  28 

6:5  —  0  *Ιησοΰζ  12  έττΧήσθησαν  pro  έν€η\ήσθησαν  15  άνεχ^ώρη- 
a€v—7ra\iv  19  ^€νόμ€νορ  pro  'γινόμ€νον  24— «αΐ*  28  ττοιωμ^ν  pro 
ΊΓοιουμεν  2g—6  ante  *\ησο\κ  32  Ιί8ωκ€Ρ  pro  Β€Βωκ€Ρ  ^S—rb  4μ6ν 
άΧΧά  το  ΒβΧημα  45 ~''"®^  ^^^  ^^^^  |  ακούων pro  άκουσαν  ^2  ΙΒαϊοι 
pro  *Ιοι>δαίοί  54"+"^''  ^^^  "^  5^  ζησ€ί  pro  ζήσεται  64  V^  Ρ^ο 
'HtSct  66  /xc^'  αυτού  70  — 6 'Ιτ^σοΟς   71    <^μ^ΧΧ€ν  pro  ημ^ΧΧεν. 

y.  ^—iyoi  S  —  iyoi)  οΰττω  .  .  .  ταύτην  ίο— ως'  ΐ()  αττ^κρίθη -\- ουν 
22  ούχ*  δτί  +  7Γ€/3ΐ  του  2y  €ρχηται  corr  29— δ^  'i^Ci  ^-ηΧΰθ^ι.  corr; 
prim  man  -θη?  ^2  tr  ιητηρετα':  ot  φαρισαΐοι  καΐ  οι  άρχΐ€ρ€Ϊζ 
33— ^ύτοΓ?  3^  — ®^°^  Ι  ^lirev  39  ^/^^λλον  /η?  e/ieWov  |  —  ό  λ///^ 
'Ιι^σοΟ?  41—^^  ^2— του  46— ούτω?  47  ττ€πΧάιη)σθ€  corr  5 1  icpivei, 
corr;  prim  mart  κ  ρίνη  ? 

8 : 1  ελαίων  corr  2  ττάΧιν  -f-  βαθβοζ  3  ^^  /'''^  ^^  4  ταύτην 
ζΰρομεν  ετταυτοφορω  μοιχβυομώ^ην  pro  αΰτη  ....  μοιχευομ^νη 
5  ϊ/ο'/Λςι)  +  ι^Αί-ών  Ι  —ημίν  |  Χιθάζειν  pro  ΧιθοβοΧύσθαί  |  δε  /η?  ow  | 
λεγεί?  +  ττ^ρΐ  αύτ^9  6  κατη^ορίαν  κατ*  pro  κατη^ορείν  |  εχωσί  ri^rr 
7  άναβΧ€ψα<ζ  pro  ανάκυψα^;  |  —τον  |  tr  βαΧβτω  iir*  αυτήν  ^  —  καΧ 
ύτΓΟ  της  συν€ώήσ€ως  ελεγχο'/ζενοί  |  tr  ό  Ιησούς  μόνος  |  ούσα  pro 
εστωσα  ίο  είδεν  αυτήν  καΧ  ehre  pro  καΧ  μηΒ4να  ....  axrry  |  γί^ι/αι 
pro  Ή  γι^ν^  Ι  —έκβίνοι  ....  σου  1 1  +  άττο  τοΟ  νυν  ante  μηκετι  Ι2  tr 
αυτοί?  ό  Ιησούς  |  τΓβρίττατήση  pro  ττβρινατήσβί  14  +  0  a?t/e  *Ιησοΰζ  j 
άλτ/^ί}?  corr  |  —δε  post  υμβίς  ig  — ο  λλ/^  'Ιτ^σοΟ?  20  €ΧηΧύθ€ί  corr; 
prim  man  -Θ η  1  22  Βύνασθ^  corr ;  prim  man  -σθαι?  26  εστίΐ/  29  tr 
τταντοτε  ττοίά  36  εΧευθερωσα  pro  εΧβυθβρώστ)  |  εσεσ^ε  i-i7rr;  /η>« 
/«ΛΛ  -σ^α*  42  — ow  44  eV'-f-ToO  46— Tt?  ....  μοι;  48  Χ€'γωμ€ν  pro 
λεγο/χεν  |  σαμαρβίτης  corr;  prim  man  -τις  ?  5  2  tr  θανάτου  ου  μη 
^εύσηται  54  ήμ^ν  pro  ύμων  55"~^7^  ^^  ®^^  αυτόν. 

9  : 1  Ίταρά^ων  -\-  6  Ιησούς  ^  —  6  ante  *1ησο0ς  4  Βύναται  corr  8  tt/jJ- 
Tepov  corr ;  prim  man  irpay-J  9  aXXot'— δέ -|- ελεγοι;  lo  ήνζώγθησαν 
pro  άν€φχθησάν  15  — /col*  |  εττεθηκζ  tr  μου  ^ττΐ  του?  οφθαΧμούς 
1 6— του  20  άτΓβκρίθησαν  -\-  8k  21  εαυτού  pro  αυτού  2^—ουν  2y  θ4Χετ€ 
corr  Ι  tr  μαθηταΧ  αυτού  28  — ουν  3^  άμαρτωΧών  corr;  prim  man 
άμαρτωΧον  36  +  «αΙ  λλ/^'  Tt?. 

10:4  €κβάΧΧη  pro  ^κβάΧτ)  5  ακοΧουθήσωσι  8  —  ττρο  €μού 
13  φεύγε*  ίτίτττ  |  μέΧΧ^ι  pro  μ€Χα  22  /«λλ  />λ7>λ  yevero;  4  suppl 
rubr  I  —  τοί?  23— του  |  σοΧομώνος  pro  ΣοΧομώντο^  25  ε2ποι/-|-ουν 
3  ο  Ίτατήρ  -\-  μου  40  άττ^λ^εν. 


24  HISTORICAL   AND    LINGUISTIC    STUDIES 

1 1  : 1  βηθαν€ία<ζ  pro  ^ηθανία<ζ  3  άΒέλφαΙ  -\-  αυτού  |  φιΧβΐζ  corr 
^  μαθηταΐ<ζ -\- αντοϋ  g  —  6  ante  Ίί/σοΟς  |  —τούτου  |  12  κ€κοψηται 
corr  15  aWa  pro  άλλ'  i8  βηθανία  corr;  prim  man  βυθ-Ι  19  εΧηΧύ- 
θασαν  corr; prim  man  -θβσαν  20—6  ante  Ίτ^σοί)?  2\—r)  ante  Μάρθα 
32  tr  αυτού  eh  του?  ττοδα?  34  τεθήκατε  pro  τεθβίκατε  τ^^  —  ούν 
41  Τ€θνηκω<ζ  corr  46  οσα  pro  α  47  '^οιήσομεν pro  ττοωύμεν  48  Οϋτω? 
54— e/cet^ei^. 

12:2  ανακειμβνων  συν  pro  συνανακειμενων  4  —  cac  6  εμεΧΧεν  pro 
βμεΧεν  12  —  6  bis  i'^  —  6a?ite  βασιΧεύς  ι6  ττρωτον  corr ;  prim  man 
irpoTepov?  iS—/cal  26  ακοΧουθείτω  corr;  prim  man  ακοΧουθήτω 
28  ττάτβρ -\- ajLe  30  —  0  33  εμεΧΧεν  pro  ημέΧΧεν  34— 'Ότί^  41  otl  pro 
οτε  42  αργόντων  corr  49  ΒβΒωκβ  pro  eBwKe  50  tr  εγώ  λαλώ  Ι  ούτως, 

13:6  νίτΓτης  pro  νίτΓτεΐζ  1 2  των  μαθητών  pro  αύτων  1 3  tr  6 
κύριο'ξ  καΐ  6  ΒώάσκαΧοζ  15  ττοίβΐτβ  pro  ττοιήτε  1 8  iyco -\- jap  25  e/cet- 
ι/ο? -|- οί^'^^?  29  €ΐχ€ν—6  35  ^νώσονται  corr  36  δττον  +  εγώ  |  με  pro 
μοι^  37~"^  1  ο-^  Ρ^ο  σοι  -\-  νυν. 

14*1  ταρασέσθω  pro  ταρασσέσθω  3  ετοίμάσαι  pro  καΐ  ετοιμάσω 

7  man  prim  — ε<γνώκείτε  .  .  .  /aou;  suppl  marg  10  εστ^ζ^  13  αΐτήσητε 
corr;  prim  man  -τενΐ  14  αΐτήσητε  corr;  prim  man  -τει  ?  23  —  0  Λ5^^^ 
'Ιτ/σον?  24  TovXoyovpro  του?  λογού?  2/  ταρασεσθω  pro  ταρασσεσθω 
^Ο  — τούτου  31  ούτω?. 

15:5    c^A'''^'   ^i^rr  6  +  το   ante  ττύρ    y    αΐτήσασθε  pro    αΐτήσεσθε 

8  '^ενήσεσθε  corr;  prim  m,an  -σθαι  14  — εγώ  ΐ  5  tr  λέγω  ν/ι,ά?  |  οσα 
pro  α  16  μείνη  pro  μεντ]  |  δώτ;  pro  δω  19  εφίΧη  pro  εφίΧεί  26  μαρ- 
τυρήσει corr;  prim  man  -ση. 

ΐ6:3  ΤΓΟίήσουσιν—ύμΐν  4  μνημονεύετε  pro  μνημονεύητε  [  ^/χτ^ι^ 
r^wr/  prim  τηαη  ήμιν?  y  yap -\- iyo)  15  Χα,  μ  βάνει  pro  Χήψεται 
1 6  οτι—ε^ω  2^  — ΟΤΙ  2/  ήμα<ζ  pro  ύμα<ζ  33  ^XV^^  corr. 

17:2  Βώσει  pro  Βώστ)  8  οτί  i:i?rr/  /nV;/  ;«λ;ζ  δττ;  ?  1 1  δ  ^η?  ου? 
1 2  €t/il  ^ri7  ει  μη  |  άττολεια?  /r^?  άττωλεια?  ι  5  τηρήσεις  pro  τηρήστβ 
20  ΤΓίστενόντων  pro  ττιστευσόντων  23  ^ινώσκει  pro  ^ινώσκτ)  24  δεδω- 
κας  pro  εΒωκας. 

ΐ8:ΐ  εΙσήΧθον  pro  εΙσηΧθεν  2  ήΒει  Bk  corr  8  —  0  λ«/^  *ΐ7;σου? 
1 4  αττοθανειν  pro  αττοΧεσθαι  1 5  ήκοΧούθει  corr ;  prim,  mun  ήκοΧούθη 
20  — τ^  Λ«/^  συναηωη^  |  ττάντες  pro  ττάντοτε  |  ΙουΒαιοι  corr;  prim 
man  ιΒαΐοι  2 1  ερώτησον  pro  εττερώτησον  23  Βερείζ  corr  25  ήρνήσατο 
-\-ούν  28  ά<γουσι—ούν  29  ττίλατο?  +  ef ω  31  Bk  pro  ούν^  ^2  εμεΧΤ^ν 


UNlvt:: 


THE   NEWBEBRY   GOSPELS  25 

pro  ί/χβλλα/  33  tr  τταΚχν  etV  το  ττραιτώριορ  34  &7Γ€κρίθη—αύτφ  |  άττο 
aeavToO  pro  Άφ*  iavrov  |  —συ  35  €ίμί  corr  36--O  ante  *Ι»;σοθ9  |  tr 
^  βασιΧ^ία  ff  €μη  ^v  39  tr  άττοΧνσω  υμίν  bis. 

ig  :6-\-αύτ6ν  post  στανρωσορ'  γ  tr  viou  Oeov  kavrov  il— 6  ante 
*\ησου'ζ  12  €κραν'γαζορ  pro  €κραζον  |  kavrov  pro  axnov  13  τούτων 
των  Χό'γων  pro  τούτον  τον  Xoyov  |  των  corr;  print  man  τον  |  ^αβαθά 
pro  Ταββαθα  14  ^v  pro  δέ*  1 6  "ijyayov  pro  airrf^ayov -{•  ^ιθ^ντ€ζ 
αύτώ  τον  σταυρόν  αυτού  Ι  y  βαστάζοντα;  corr  pro  βαστάζων ;  prim 
ma?i  βαστάζωντ&ζ  [  βξήΧθον  pro  €ξή\θ€ν  |  τόττον  pro  τον^  20  tr  ό 
τ07Γ0<;  τηζ  ττόλεως  23  οτ€  corr  |  άραφο<ί  pro  άρραφος  24  σχίσω μ^ν 
corr;  prim  man  σχίσομβν?  25  κΧοττα  pro  ΚΧωττά  28  ίΒων  pro  ειδώ?  | 
ΊτΧηρωθή  pro  τβΧειωθ^  3^~V  34  €νθ€ωζ pro  βύθι/ζ  35  ^γ  ^στίΐ/  αύτοΟ 
36  +  ά7Γ'  λλ/^  αυτού  38  /!Α€τά  — δέ  |  «αΙ  κρυμμένο'ζ  pro  κεκρυμμ^νο^ 
40  +  εν  ^'^^^  οθονίοις. 

20:ΐ— ert  4  ττροεΧαβε  pro  ττροβΒραμε  8  εΙσήΧθεν  pro  είσήΧθκ 
1 3  /ί'ί/  Α^ου  +  €«  του  μνημείου  1 4  —  ΚοΙ  ^  |  —  ό  λ«/^  *Ιησού<;  ι  5  tr  e^t;- 
«α?  αύτον  1 6  ραβουνί  pro  '^αββουνί  1 8  ατταγ^εΧουσα  pro  airayyeX- 
Χουσα  ig  —  ούν  21—6  *1ησον!  23  Κ€κράτηντ€  pro  κεκράτηνται 
26  έρχεται  +  οϊΛ/  28  — ΚαΙ^  |  —  ό^  2g  eiTre  Bk  pro  Aeyei  |  — Θω/ιά  | 
30  ενώτηον  corr;  prim  mafi  eaymov  31—0  a?ite  *1ησούς. 

21  :  3  ένεβησαν  pro  ανββησαν  4  eirl  pro  eh  5  — ουν  6  XeycL  pro 
Ο  8k  elirev  13— ουι/  15  τούτων  corr;  prim,  m.an  τούτον  ι  γ  το'  corr 
19  elTrev  pro  elrre  20  elirev  pro  elire  25  ypάφητ€  pro  ypάφητaL. 


Pre- Syrian. 

Singular,  etc. 

Totals, 

105 

65 

252 

83 

33 

178 

68 

40 

173 

103 

20 

171 

26  HISTOBICAL   AND   LINGUISTIC   STUDIES 

In  the  effort  to  elicit  from  this  collation  an  estimate  of  the  textual 
value  of  the  Newberry  gospels,  a  plan  suggested  by  Professor  Burton 
has  been  followed,  and  the  helpfulness  of  this  suggestion  is  here  grate- 
fully acknowledged.  The  Newberry  gospels  depart  in  1,515  readings 
from  the  Textus  Receptus."  Of  these  Matthew  shows  434,  Mark  348, 
Luke  449,  and  John  284.  Of  the  whole  number  of  readings,  774  may 
be  considered  significant ;  the  rest  are  matters  of  practical  indifference, 
being  unimportant  transpositions,  manifest  itacisms,  insertions,  and 
omissions  of  ν  movable,  the  s  of  ουτως^  and  the  like.  The  assignment 
of  the  readings  gives  the  following  figures  for  the  Syrian,  pre-Syrian, 
and  singular  or  subsingular  elements  in  the  significant  readings  of  each 
gospel : 

Syrian. 

Matthew 82 

Mark 62 

Luke 65 

John     -----  48 

Totals        -        -         -         -  257  359  158  774 

Without  undertaking  the  minute  calculation  of  the  constituents 
making  up  the  pre-Syrian  element  and  their  reduction  to  percentages, 
it  may  be  observed  that  one-half  of  the  359  pre-Syrian  readings  are  of 
no  family,  while  one-fourth  are  Western,  and  one-sixth  non -Western. 
The  Alexandrian  element,  the  most  subtle  and  elusive  of  all  the  ele- 
ments in  attestation,  is  small. 

In  order  to  determine  the  significance  of  these  figures,  and  thus  of 
the  critical  value  of  the  manuscript  in  comparison  with  other  witnesses 
to  the  text  of  the  gospels,  we  proceed  to  seek  what  may  fairly  be  con- 
sidered a  representative  section  of  the  text,  as  a  limited  ground  within 
which  such  a  comparative  study  may  readily  be  made.  We  have  seen 
that  the  Newberry  gospels  show  257  Syrian  readings  out  of  774  sig- 
nificant divergences  from  Textus  Receptus.  Neglecting  the  158  singu- 
lar or  subsingular  readings  as  at  least  of  doubtful  value,  the  Syrian 
element  is  seen  to  be  ff^  of  the  supported,  significant  readings  of  the 
manuscript,  or  41.72  per  cent.  The  same  process  shows  the  Syrian 
element  of  Mark  alone  to  be  ^^,  or  42.758962  per  cent.  The  first  five 
chapters  of  Mark  by  the  same  process  give  a  Syrian  element  of  ^,  or 
42.857142  per  cent,  of  the  supported,  significant  readings.  As  this  is 
within  about  i  per  cent,  of  the  proportion  shown  by  the  manuscript  as  a 

*  In  Gregory's  Textkritik  des  Neuen  Testaments  the  manuscript  appears  as 
No.  1289. 


THE   NEWBERBY   GOSPELS  27 

whole,  it  may  be  regarded  as  a  representative  section,  and  a  presump- 
tion is  established  for  the  representative  character  of  the  same  section 
in  other  manuscripts.  This  presumption  is,  of  course,  liable  to  modifi- 
cation in  the  case  of  manuscripts,  such  as  Δ,  the  text  of  which  is  notori- 
ously heterogeneous ;  for  all  manuscripts  of  admitted  homogeneity, 
however,  it  seems  safe  to  accept  our  presumption  and  to  build  upon 
it.  We  thus  proceed  to  examine  the  first  five  chapters  of  Mark  in 
other  manuscripts  of  various  degrees  of  excellence. 

Reference  has  been  made  to  the  Haskell  gospels,  a  large  cursive 
of  about  1500  A.  D.,  which  seems  from  its  size  and  various  lectionary 
indications  in  late  hands  in  the  margins  to  have  been  designed  and 
used  for  public  reading.  Despite  its  comparative  modernness,  the 
writing  of  this  manuscript  is  very  pale,  and  has  been  retraced  in  con- 
siderable sections  by  a  more  recent  hand.  The  original  contents  of 
the  codex  evidently  comprised  the  four  gospels,  complete,  but  leaves, 
and  even  whole  quires,  are  now  missing.  Of  Mark  the  manuscript 
contains  i :  i — 7  :  24 ;  7  :  36 — 9  :  48 ;  10  :  14 — 1 1  :  33.  With  12:1  begins 
a  great  gap,  including  the  rest  of  Mark  and  more  than  eight  chapters 
of  Luke.  For  the  first  five  chapters  of  Mark,  the  Haskell  gospels 
show  33  significant  divergences  from  Textus  Receptus.  Of  these,  3 
may  be  neglected  as  singular  or  nearly  so.  Of  the  30  significant, 
supported  readings,  16  are  pre-Syrian  and  14  Syrian.  The  Syrian 
element  is  thus  ^,  or  46.666666  per  cent,  of  the  significant,  sup- 
ported readings.  It  has  already  been  pointed  out  that  the  Syrian 
element  for  these  chapters  in  the  Newberry  gospels  was  42.857142 
per  cent.,  while  the  total  number  of  significant  divergences  in  them 
is  51. 

As  another  manuscript  with  which  to  compare.  Codex  Montfor- 
tianus  (61)  has  been  taken.  This  is  famous  as  having  been  employed  by 
Erasmus  for  the  text  of  i  John  5  :  7  (The  Three  Heavenly  Witnesses) 
in  his  third  edition,  1522  A.  D.  The  manuscript  probably  belongs  to 
a  date  not  much  earlier,  and  has  naturally  been  regarded  with  some 
suspicion,  owing  primarily  to  the  circumstances  of  its  first  appearance. 
But  this  need  not  affect  its  value  for  our  purposes.  Its  significant 
divergences  for  Mark,  chaps.  1-5,  number  78,  of  which  25  are  sin- 
gular or  subsingular  readings.  Of  the  remaining  52,  31  are  pre-Syrian 
and  21  Syrian.  The  Syrian  element  is  thus  f|,  or  40.384615  per 
cent,  of  the  significant,  supported  readings. 

Turning  to  uncial  witnesses.  Codex  Alexandrinus  (A)  shows  85 
divergences  from  Textus  Receptus  in  the  first  five  chapters  of  Mark. 


28  HISTORICAL    AND    LINGUISTIC    STUDIES 

Neglecting  9  of  these  as  practically  unsupported,  we  have  left  76  sup- 
ported, significant  readings,  of  which  51  are  pre-Syrian  and  25  Syrian. 
The  Syrian  element  is  thus  -|-f ,  or  32.894725  per  cent,  of  the  supported, 
significant  readings. 

A  still  better  uncial,  for  Mark's  gospel  at  least,  is  Codex  Sangal- 
lensis  (Δ).  The  excellence  of  the  text  of  this  manuscript  in  Mark  is 
well  known.  For  Mark,  chaps.  1-5,  it  shows  no  less  than  192  readings 
that  may  be  called  significant.  Of  these  21  may  be  dismissed  as  sin- 
gular or  subsingular.  Of  the  remaining  171,  136  are  pre-Syrian  and 
35  Syrian.  The  Syrian  element  thus  constitutes  only  19.824535  per 
cent,  of  the  supported,  significant  readings. 

Attention  was  not  long  ago  called  by  Dr.  J.  Rendel  Harris  to  a  rather 
remarkable  twelfth-century  cursive  in  the  British  Museum,  Cod.  Ενν. 
892  (Mus.  Brit.  Add.  33,277),  with  interesting  subscriptions  resembling 
those  in  the  Newberry  manuscript.  A  careful  examination  of  its 
readings  for  the  section  under  consideration  fully  confirms  Dr.  Harris' 
high  valuation  of  the  manuscript.  Two  hundred  and  eight  signifi- 
cant divergences  from  Textus  Receptus  have  been  noted.  Dismissing 
20  of  these  as  singular  or  subsingular,  we  have  left  188,  of  which 
158  are  pre-Syrian  and  30  Syrian.  The  Syrian  element  is  thus  seen 
to  be  less  even  than  in  Δ;  for  892  it  is  15.957435  per  cent.,  as 
against  19.824535  for  Δ. 

If  we  arrange  these  six  manuscripts  in  the  order  suggested  by  these 
percentages,  we  have  the  following  table  : 

Haskell        ...         - 

Newberry  .         -         . 

61  -         -         - 

A 

Δ 

892 

The  order  of  percentages,  it  will  be  observed,  is  the  order  of  the 
significant  divergences,  inverted.  That  is,  in  the  group  of  manu- 
scripts, the  more  numerous  the  divergences  from  the  Textus  Receptus, 
the  greater  the  proportion  of  pre-Syrian  readings  among  those  diver- 
gences. This  is,  of  course,  precisely  what  is  to  be  expected.  Thus  in 
number  as  well  as  character  of  variations  from  Textus  Receptus  the 
Newberry  manuscript  allies  itself  with  61  and  the  Haskell  gospels, 
rather  than  with  Δ  or  892.  In  other  words,  it  is  a  Syrian  manuscript, 
with  perhaps  an  average  admixture  of  pre-Syrian  readings. 


Significant 
divergences 

Syrian 
element. 

-     33 

46.666666 

51 

42.857142 

-     78 

40.384615 

85 

32.894725 

-  192 

19.824535 

208 

15-957435 

ΤΗΒ   NEWBEBBY   GOSPELS  29 

The  following  table  of  assignments  and  attestations  (the  latter  based 
almost  wholly  upon  Tischendorf)  for  Mark  1-3  is  appended  to  show 
the  method  pursued  throughout  the  gospels.  Asterisks  mark  significant 
readings : 

1:5     H  Μ  al  aliq  •8(γΗ•η) 

8  »  Β  Η  Δ  16,  33.  56,  58,  258  al3P'  vg.  Or<•  «3»  Aug«<«•  •Ν(βυΐΓΛΐ) 
13  [L]M  I3[33,  i02],346al[c£['g'•  1  vgcop]syrP'°«[aetharrOr»''«««*  Eu»••*•]     •8 

13  A  Μ  33  al'5  fere  *S 
16  A  E»  Δ  I,  69  al"  fere  ♦S 
19  C»  Κ  Μ  Γ  n*  al  plus3»  syr»^''•  ρ  c*  aeth  al  ♦S 

21  al»  go  •8 

22  al  pauc  b  q  *S 
27  A  C  D  Γ  Δ  Π  unc'  al»»  fere  W(eetem) 
30  L  Μ  Δ  I,  69  al»s  fere  ♦S 
34  D  (Ti)  W 
34  it[BjC  G[L]M  [I,  28,  33,  69,  124,  131,  209,  238,  262,  346,  435,  etc.]  ♦S 

36  »  Β  Μ  U  28,  40  y*"  aP°  fere  CE'  g»  vg  cop  *N 

37  A  Γ  Θ'Π  unc^  22,  124,  131,  262,  346  al"*  fere  a  £  go  Vict*»'  S 

38  A  Β  C  Γ  Δ  Π  unc7  al'°°  fere  Ν 
38  Δ  θ^  28,  40,  69,  124,  262.  346  al  pluss»  ♦S 
45  »  A  Β  C  D  Κ  L  Μ  S  Δ  θ^  Π  I,  33.  1 18,  131,  157,  209,  238  al  plus*  Ν 

2:i     ΑΟΕΚΜυνΔΘ^Π  al»*»  fere  e  syrP  go  S 

3  * 

4  ΒΔ  al•"  fere  it  (exc.  b)  mt  syi***  arm  aeth  go  *W 
7     al»  fere  syr*^''  persP  ♦S 

9  «BEFGHKLMUVn  al'3o  fere  *N 

10  ίί  C  D  Η  L  Μ  W=  Δ  θ'  al  plus's»  jt  yg  cop  syr»"*  arm  go  Ν 

14  F  G  Η  Γ  13,  262,  al  plusS"  (et  evglstaria)  ♦S 
14  A  Κ  Γ  Δ  Π  33,  al*°  fere  vg«*  go  cop  syr""  arm  aeth  S 
16  Β  Δ  cop.    (Neutral  witnesses  divided :  S  L  33  b  against)  ♦S 

21  «ΑΒ€Κί5Δ  i,i3,33,69al5»ierebefiqvgcop»<^''ef«*S7r«"'armgo    «NW 

22  H»  Μ  Δ  I.  al  mu  S 

23  C  L  Δ  al  plus=^  it  vg  *A(lexandrian)? 

26  S  Β  L  Γ  unc«  al  plus?"  go  *N 
3:1     Γ  al  mu  S 

2 

3     D*  Γ  al  nm  W? 

5 

7     A  Β  G  K»  L  Μ  Ρ  S  Γ  Π  al*»  fere  f  g»•••  vg  cop-*  Vict•»»  N? 

7,8  • 

11  »A(B)CDFGKLMPrAnal  pluss»  cattP«»  et«  Ν 

11  SABCDFGKLPΓΔΠal  pluss»  Ν 

12  A  L  Ρ  Γ  Π  unc»  al  plus*»  catt»»  etP°»  item  c  d  f  g*•••  I  S 
12  Β  W**  Η  J* 
12  C  W**^'**  a  2  pe**  •» 

14  Κ  Β  C*^  Δ  13,  28,  69,  124,  238,  346  cop  syrP««  aeth  aH»  Ν 

ίο  A  Β  Κ  L  U  Δ  Π*  28,  33,  300,  346  al«  fere  ♦N(on)W(eeteiTi) 

27  A  D  L  Γ  Π  unc9  al  plus'*  (item  it  vg  syr»»  arm  go)  W 
27  A  D  L  Γ  Π  unc»  al  plus•*»  (item  it  vg  syr""  arm  go)  W 
27  L  (Scr) 
27  AEFGKUVrnal**  fere  8 


28 
32 
33 


««=  A  Β  C  Κ  L  Μ  Δ  Π  ais»  fere  b  c  d  f  ff«  -^  g'  -^  q  vg  eyr•*  go  NW 

«  Β  C  G  L  U  V  Δ  I,  2P•  al*»  fere  a  b  g«  I  (al^)  cop  syi*'*'  (elP?)  ♦NW 


mr^^K'7' 


